1-پیشگفتار

بازارهاي مالي، داراي نقش كليدي در تجهيز و هدايت وجوه موجود در اقتصاد به سمت بخشهاي توليدي و صنعتي و به تبع آن بهبود رشد اقتصادي هستند.  

 توسعه اقتصادی ،مستلزم انباشت سرمایه است. .بازار سرمایه به عنوان یکی از رکن های بازار مالی نقش به سزایی در بسیج امکانات مالی وسرمایه ای به منظور رشد وتوسعه اقتصادی کشورها دارد  وهم اکنون در بسیاری از کشورها ی جهان نقش تامین مالی اعتبارات مورد نیاز بنگاه های اقتصادی را برعهده دارند (صنوبر،1386).

در اين نوشتار استدلال خواهيم کرد که توسعه مالي به طور نامتقارن داراي اهميت مي‌باشد به‌گونه‌اي که در غالب يک کمک فنر حياتي به جلوگيري از انقباض‌هاي اقتصادي ناگهاني کمک مي‌نمايد اما در انبساط‌هاي اقتصادي چنين نقشي را ايفا نمي‌کند. اولين مطالعه براي سنجش تاثير توسعه يافتگي مالي بر رشد توسط گلداسميت در سال 1969 ميلادي صورت گرفت که البته از زاويه روش­هاي سنجش و مدل اقتصادسنجي نقدهاي مهمي بر آن وارد است با اين همه اين مطالعه اين سوال مهم را پيش پاي محققان و سياستگذاران قرار داد که آيا بين رشد اقتصادي و توسعه يافتگي مالي رابطه اي وجود دارد و اگر وجود دارد جهت عليت از کدام سمت است؟ آيا بازارهاي مالي توسعه يافته­تر باعث ارتقاي سطح رشد مي­شوند يا بر عکس انتظار از رشد اقتصادي باعث توسعه يافتگي بازارهاي مالي؟

2- تعاريف و مفاهيمي در خصوص بازارهاي مالي

2-1. تعريف بازار مالي

بازار مالي مکاني است که در آن دارايي‌هاي مالي مورد مبادله قرار مي‌گيرند. البته با پيچيده­ شدن روش­ها و ابزارهاي مبادله در سطح ملي و بين­المللي، در بسياري از موارد واژه مکان معناي محصلي نمي­يابد. بر اين اساس مي­توان گفت که بازار نهادي است که در چارچوب آن انواع مبادلات، اعم از مبادلات کالاها، خدمات و دارايي­هاي مالي، بين عرضه­کنندگان و تقاضاکنندگان تحقق پيدا مي­کند (راستاد،1380).

نقش و اهميت نظام مالي در فرآيند رشد و توسعه اقتصادي کشورها به صورتي است که مي­توان تفاوت اقتصادهاي توسعه­يافته و توسعه­نيافته را در درجه کارآمدي و کارآيي نظام مالي آنها جستجو کرد(کاشانی،1380)

2-2.راه شناخت بازارمالی

ü      ساختار بازارمالی

ü      سیاست کلان اطلا رسانی

ü      وضعیت عمومی اقتصاد

ü      الگوی مصرف وپس انداز در جامعه

ü      زیر ساختهای اقتصادی جامعه

ü      رابطه نرخ بازده باسرمایه گذاری

ü      وضعیت Gnp

ü      قوانین ومقررات حاکم بربازار مالی

ü      عرضه کنندگان وتقاضا کنندگان منابع مالی(هیبتی وهمکاران،1387).

2-3. .ریسکهای بازار مالی

ü      ریسک نرخ بهره

ü      ریسک بازار

ü      ریسک اعتباری

ü      ریسک اقلام خارج از ترازنامه

ü      ریسک عملیاتی و تکنولوژی

ü      ریسک نرخ ارز خارجی

ü      ریسک کشور

ü      ریسک نقدشوندگی(هیبتی وهمکاران  1387، (تبریزی،1376)

2-4.طبقه بندی بازارهای مالی

طبقه بندی براساس ماهیت حق مالی       1-بازار بدهی  2-بازارسرمایه

طبقه بندی براساس سررسید حق مالی 1-بازار پول  2-بازار سرمایه

طبقه بندی براساس مرحله انتشار   1-بازار اولیه 2-بازار ثانویه

طبقه بندی براساس واگذاری فوری 1-بازار نقدی 2-بازار مشتقه

طبقه بندی براساس ساختار سرمایه 1-بازار حراج2-خارج ازبورس3-واسطهای

طبقه بندی براساس پیوستگی وناپیوستگی 1-بازار پیوسته2-ناپیوسته

طبقه بندی براساس بازارمالی جهانی 1-درونی   2- بیرونی(بین الملل)

(هیبتی وهمکاران  1387، تبریزی،1376)

ü      بازار پول بازاری است که درآن استقراض پول صورت می گیردمثل بازار کوتامدت وبلند مدت

ü      بازار سرمایه بازاری است که درآن دارای مالی باسررسید بیش1سال خرید وفروش می شود. از کارکردهای مهم این بازار عبارتند از:

·         کارایی ،سرمایه گذاری ورشد را افزایش دهد(2004،( Baier

·         میتواند ازطریق کاهش نگهداری داراییها نقدی وافزایش نرخ رشد سرمایه های فیزیکی حداقل در بلند مدت رشداقتصادی راافزایش دهد(1991،Bruce & Bencivenga)

·         تعیین قیمت وجوه و سرمایه ، تحلیل اطلاعات وتوزیع ریسک اقتصادی،تجهیز منابع پس انداز وهدایت آنها به سوی فعالیتهای اقتصادی(دوانی  ،1384)

ü      بازارپول بازاری است که درآن دارایی مالی با سر رسید کمتر از یکسال خرید وفروش می شود

ü      بازار اولیه بازاری است که درآن اوراق بهاداری که تازه منتشر شده خرید وفروش می شود

ü      بازار ثانویه بازاری است که درآن اوراقی که در اولیه به فروش رفته در این جا به فروش مجدد می رسد.

ü      بازار نقدی (آتی)بازاری است که درآن اوراق بهادار به طور نقدی در خرید وفروش می شود

ü      بازارمشتقه بازاری است که درآن یک نوع قرارداد بین طرفین معامله بسته می شود وشخصی که دارای چنین قراردادی است باید درآینده موظف است اوراقی رابخرد یا بفروشد.مزایای این بازار با بازار اولیه در این است که الف) هزینه معاملات پایین  است  ب)نقدینگی بالا است

ü      بازار حراج نوعی بازار متمرکز است که در آن کارگزاران ومعامله گران درآن به خرید وفروش اوراق بهادار می پردازند مثل بازار بورس

ü      بازار خارج از بورس بازاری است که درآن معامله گران به خرید وفروش اوراق بهادار می پردازند این بازار به 3 قسم است1-بازار سلف 2-بازار برگه اختیارمعامله 3-بازارآتی

ü      بازاری,واسطه ای بازاری است که درآن واسطه ها مثل بازارسازها در آن به خرید وفروش اوراق بهادار می پردازند

ü      بازار پیوسته بازاری است که دران معاملات بازار در طول ساعات کاری انجام می شود

ü      بازار ناپیوسته بازاری است که درآن معاملات در یک زمان مشخص صورت می گیرد

ü      بازارداخلی خود به 2 دسته تقسیم می شود 1-بازار درونی :بازاری است که ناشرانی که اوراق بهادار را انتشار می دهند ساکن آن کشور هستند 2-بازار خارجی: بازاری است که ناشرانی که اوراق بهادار را انتشار می دهند ساکن آن کشور نیستند

ü      بازار خارجی بازاری است که اوراقی که عرضه می شود همزمان درچند کشور عرضه می شود

2-5.ویژگی‏های اساسی بازار مالی کارآمد

( موسویان،1382)

1)        هماهنگی با فرهنگ رایج جامعه: نظام مالی، نهادها و ابزارهای مورد استفاده در هر جامعه‏ای در درجه اوّل باید با فرهنگ عمومی جامعه به ویژه با اعتقادات دینی و مذهبی آن سازگارباشد؛ چرا که در غیر این صورت، استمرار و پایداری لازم را نخواهد داشت و به تدریج از عرصه مبادلات خارج خواهد شد.

2)        همسویی با اهداف و انگیزه‏های شرکت کنندگان: نظام مالی موفّق باید به اهداف و انگیزه‏های شرکت کنندگان (عرضه کنندگان و متقاضیان وجوه) توجّه کافی داشته باشد تا بتواند به صورت زاینده، توجّه آنان را به مشارکت در نظام جلب کند، و روشن است که این اهداف و انگیزه‏ها در افراد گوناگون، و حتّی در یک فرد متفاوت است.

3)        تناسب با روحیات شرکت کنندگان: شرکت کنندگان در بازار مالی از جهت روحیه به سه گروه ریسک‏گریز، ریسک‏پذیر و متعارف تقسیم می‏شوند. صاحبان وجوه ریسک‏گریز می‏کوشند با نهادها و مؤسّسه‏هایی کار کنند که در زمان مشخّص، سود مشخّص و از قبل تعیین شده‏ای را به آنان می‏پردازد؛ هر چند نرخ آن سود در مقایسه با سود انتظاری مؤسّسه‏های دیگر کم‏تر باشد. در مقابل، صاحبان وجوه ریسک‏پذیر، به دنبال مؤسّسه‏هایی هستند که در قبال تحّمل ریسک و مخاطره سود انتظاری بالایی را ارائه می‏کنند و افراد متعارف بیش‏تر از موجودی بازار متأثّر هستند و جهتگیری خاصّی ندارند. متقاضیان وجوه نیز اگر ریسک‏گریز باشند، دوست دارند سراغ واسطه‏های مالیبروند که حاضرند در تحّمل مخاطره‏ها، بنگاه اقتصادی را یاری کنند و اگر ریسک‏پذیر باشند، به معامله‏های قطعی علاقه دارند و ترجیح می‏دهند با پذیرش تمام مخاطره‏ها کلّ سود را خودشان بردارند، و متقاضیان متعارف به طور معمول ترکیبی از انواع ابزارهای تأمین مالی (مانند فروش سهام و استقراض) را بر می‏گزینند. نظام مالی کامل باید با طرّاحی مؤسّسه‏ها و ابزارهای متنّوع پاسخگوی تمام روحیات و نیازهای مشتریان باشد.

4)        قابلیت انطباق با بازارهای مالی بین‏المللی: گر چه دغدغه اصلی بازار مالی، تطابق با فرهنگ، اهداف و انگیزه‏ها و روحیات شرکت کنندگان داخلی است، با پیشرفت بازارهای مالی بین‏المللی و گسترش ارتباط‏ها و همکاری‏های فراملّی نمی‏توان به بازار مالی بسته بسنده کرد. باید در طرّاحی نهادها و ابزارها حدّاکثر دقت‏ها و ظرفیت‏ها را به کار برد تا هنگام لزوم، چه در طرف عرضه سرمایه نقدی و چه در طرف تقاضا بتوان با بازارهای مالی بین‏المللی به ویژه کشورهای اسلامی تعامل کرد.

2-6.مزاياي بازارهاي مالي

( برومند،1387)

ü در شرايط رونق بازارهاي مالي، جرياني از بازار پول به طرف بازار سرمايه به وجود مي‌آيد.

ü بازارهاي مالي در صورت عملكرد درست، مي‌توانند اثر مثبت و قابل ملاحظه‌اي بر روي متغيرهاي كلان اقتصادي داشته باشند.

ü بازار مالي، سرمايه­ها را براي سرمايه­گذاري در فناوري بسيج مي­کند.  بازارهاي مالي، از يک طرف با تأمين پول مورد نياز کارآفرين به رشد فناوري و تجاري شدن ايده او کمک كرده، از طرف ديگر تشويق‌كننده‌اي براي سرمايه‌گذاران کوچک، براي سرمايه‌گذاري در اين فرصت­ها هستند.

ü بازارهاي مالي در زمينه‌ فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري، اطلاعات ايجاد مي‌کنند.

ü بازارهاي مالي نقش نظارتي قوي‌اي براي شرکتهاي بزرگ فراهم مي­سازند.بازارهاي مالي با عمومي کردن اطلاعات، تشويق شرکت­هاي موفق و تنبيه شرکت­هاي زيان‌ده، نقش نظارتي قوي‌اي را ايفا مي­کنند که از بسياري از سيستم­هاي نظارت بوروکراتيک مؤثرتر عمل مي­کنند. با توجه به عدم تقارن­هاي اطلاعاتي که در بازارهاي مالي وجود دارد و باعث مي‌شود تا مؤسسات وام­دهنده اطلاعات کافي از کيفيت شرکت وام­گيرنده نداشته باشند، اين نقش بازارهاي مالي تأثير مهمي در کاهش شکست­هاي بازار در بخش وام و اعتبارات ايفا مي­کند.

ü بازارهاي مالي، ريسک سرمايه­گذاري را تقسيم مي­کنند. اگر سرمايه­گذاران مجبــور باشند که خــودشان در پروژه‌ها سرمايه­گذاري کنند، قـدرت تنوع­سازي آنها به شدت کاهش مي­يابد. حال آنکه نقدشـوندگي بالاتر در بازار سهام و امکان خريد سبد متنوعي از سهام، اين امکان را فراهم مي­ســازد تا سرمايه­گذاران خود را در برابر ريسک شرکتي، مصون کنند.                      

3-وظایف بازار مالی

بازار مالی وظایفی را برعهده دارد که اجرای درست آن تخصیص کارایی منابع را به دنبال می آورد .طوری که این وظایف نقش تعیین کننده ای در رشد وتوسعه اقتصادی دارد این وظایف عبارتند :

ü      واسطه مالی وظیفه خطیروپرهزینه وزمان بر ارزیابی مدیران بنگاها وطرح ها را انجام میدهند

ü      نظام مالی اقدام به تجهیز منابع از پس انداز های کوچک وپراکنده برای هدایت به سمت بنگاهها وطرح هایی که نام اقتصادی بر روی آنها گذاشته شده است

ü      واسطه های مالی ومشارکت کنندگان در بازارزمینه اداره وکنترل شرکتها ،بنگاها ومدیران را فراهم می کند

ü      نظام مالی تجارت ومبادله راآسان می کند

ü      نظام مالی ریسک را قیمت گذاری کرده ومکانیسم ادغام وکنترل را فراهم می کند

(صمدی و همکاران 1386)

4-انگیزه های نوآوری مالی

 نوآوري در بازارهاي مالي و معرفي ابزار جديد، تأثير مثبتي بر كارايي بازارهاي مالي دارد. دوعقیده افراطی درباره نوآوری مالی وجود دارد. گروهی که معتقدند مهمترین انگیزه نوآوری تلاش برای گریز از مقررات (آربیتراژ)ویافتن رخنه ایدر قوانین مالیاتی است در قبال این عقیده ,گروهی دیگر اعتقاد دارند جوهر نوآوری معرفی ابزاری است که برای توزیع مجدد خطر در میان مشارکت کنندگان در بازار کارایی بیشتری دارد. دسته دیگر از انگیزه هاعبارتند از عقاید مذهب ورقابت. درواقع اگر عمل غایی نوآوری مالی رادر نظر بگیریم موارد زیر بیشتر اهمیت دارند

•          افزايش تغييرپذيري نرخ بهره، قيمت اوراق بهادار و نرخ مبادله و در نتيجه معرفي ابزارها و استراتژي ها براي توزيع مؤثر خطر

•          پيشرفت در ارتباط راه دور تكنولوژي كامپيوتري

•          پيچيدگي بيش تر كارها و آموزش علمي مشاركت كنندگان حرفه اي بازار

•          رقابت ميان واسطه هاي مالي

•          وجود انگيزه براي گريز از مقررات و قوانين مالياتي

•          تغيير الگوهاي جهان ثروت

4-1.-طبقه بندی نوآوری های مالی (تبریزی،1376)

در دهه 1960 موجی از نوآوریهای مالی بهوجود امد.صاحب نظران بازار مالی این نوآوریهارا به شیوه های گوناگون طبقه بندی کرده اند که به شرح زیر است:

ü      ابزار بازارگشا نقدینگی بازارودسترسی پذیری وجوه را باجذب سرمایه گذاران جدید وارائه فرصت جدیدبه وام گیرندگان,افزایش میدهند.

ü      ابزارهاي مديريت خطر توزیع مجددخطر مالی به سوی کسانی که آمادگی خطر پذیری بیشتری دارندیا می توانند خطر را خنثی کنند وبنابراین بهتر می توانند آنرا تحمل کنند

ü      نوآوري انتقال خطر قيمت نوآوریهایی هستندکه وسایل موثری برای مقابله باخطر قیمت یا نرخ مبادله در میان مشارکت کنندگان در بازار قرار دارد

ü      ابزارهاي انتقال خطر اعتباري توزیع مجدد خطر نکول یا عدم پرداخت  است

ü      نوآوريهاي نقدينه ساز سه کار انجام میدهند:

            الف)نقدینگی بازار راافزایش می دهند

              ب)به وام گیرندگان امکان می دهند که از منابع جدیدپول استفاده کنند

ü      ابزارها و فرايندهاي خريد و فروش هم زمان که به سرمایه گذارن ووام گیرندگان امکان میدهن از تفاوت هزینه وبازده میان بازارها استفاده کنند ودر عین حال تفاوت در برداشت مردم از خطر ,ونیز تفاوت دیدگاه آنها دربارا اطلاعات مالیات مقررات رانشان میدهد.

ü      محصولات مالي جديد(دارايي هاي مالي و اسناد مشتقه( که با مقتضیات زمان مثل تورم هم خوانی بیشتری دارند .ونیز تناسب بیشتری بابازار دارندکه در آن دادوستد می کنند.

ü      استراتژي هاي استفاده از محصولات مالي یعنی استراتژیهایی که بیشتر از هر چیز دیگر ازمحصولات مالی استفاده میکنند

ü      ابزارهاي اعتبار ساز   و  ابزارهاي حق مالي

  5- واسطه هاي مالي

 واسطه مالی افرادی هستند که اوراق بهادار موجود در بازار را گردآوری و به انواع متفاوت آ تبدیل می کنند(هیبتی وهمکاران،1387)

واسطه های مالی بنگاه هایی هستند که به عنوان دلّالان نظام مالی در قبال سپرده های مردم اقدام به ایجاد پس انداز و وام م یکنند؛ وام های بلند مدت را تجهیزمی کنند و از این طریق نقدینگی را افزایش می دهند و از طریق ادغام تعداد زیادی وام،ریسک وام دهندگان کوچک )سپرده گذاران(را کاهش م یدهند (ختایی،1378)

5-1.مشخصه هاو ماهيت واسطه‎هاي مالي

•          واسطه‎هاي مالي وجوه را از يك گروه (پس‎اندازكنندگان) مي‎گيرند و در اختيار گروه ديگر (بنگاهها) قرار مي‎دهند.

•          هر يك از دو گروه از دريافت كنندگان و واگذاركنندگان بسيار بزرگ هستند تا بتوانند تنوع لازم را در دو طرف تأمين كنند. با توجه به اين شرط، وضعيتي كه يك نفر به نفر ديگر پولي قرض بدهد، مورد بحث نيست. به عبارت ديگر، اگر تعداد افراد در دو گروه زياد نباشد، واسطه‌گري مالي محسوب نمي‎شود. (احسانی،1382)

5-2. مهمترين واسطه هاي مالي

در کشورهای پیشرفته موسسات مالی مختلفی وجود دارد، ولی در ایران مهم ترین آنها عبارتند از:

•                  نهادهای سپرده پذیر(بانك هاي تجاري ,موسسات پس انداز ,بانکهای پس انداز,اتحادیه های اعتباری)

•                  مؤسسات تأمين مالي

•                  صندوق هاي بازنشستگي

•                  شركت هاي بيمه(بیمه سوانح,بیمه عمر,بیمه اموال) ، (تبریزی،1376)

5-3. نقش وکارکرد واسطه های مالي

ü      وساطت در انطباق سر رسیدها

ü      کاهش خطرباایجادتنوع

ü      کاهش هزینه های عقد قرارداد وپردازش اطلاعات

ü      ایجاد مکانیسم کنترل

6. بازارهاي مالي و تأثير آن بر رشد و توسعه اقتصادي

در سالهای اخیر، مطالعه مجددی در مورد رابطه بین توسعه بازار مالی و رشد اقتصادی انجام شده است که این مطالعات بیشتر متوجه نظریه رشد درونزا بوده است. ادبیات موجود در این موضوع توسط اقتصاددانانی که روی توسعه کار می­کنند­، به کار گرفته شده است تا نشان داده شود که توسعه بخش مالی­، آثار مثبت روی نرخ رشد مداوم دارد. مطالعات اولیه افرادی گلد اسمیت(Smith1969)ومكينون(Mckinnon,1973) و شاو (Shaw,1973) رابطه نزديكي بين گسترش  بازار مالي و رشد اقتصادي در تعدادي كشورها مشاهده كردند. البته اين دو، جهت رابطه علي را بين دو متغير مشخص نكردند.راجان (Rajan,1998) و زين گالس (Zingales,1998) جهت رابطه علي را بين گسترش  بازار مالي و رشد اقتصادي يافتند. آنها براي نمونه بزرگتري از كشورها در طي دهه 1980 دريافتند كه گسترش  بازار مالي رشد اقتصادي را تسهيل مي‌كند.  (صمدی و همکاران 1386)

 رابيني (Robine,1992) و مارتين (Martin,1992) مدلي را توسعه مي‌دهند كه نشان مي‌دهد كه سركوب مالي از طريق كاهش بهره وري سرمايه و پس انداز به رشد اقتصادي صدمه مي‌زند.[2]همه آنها نتیجه گرفتند که باید به دنبال آزادسازی مالی بود و همه اشکال دخالت عمومی در بازارهای مالی خلق ارزش نمی­کند ؛ بازارهای مالی بایستی آزاد سازی شوند، و اجازه داده شود که نرخ سود وبهره آزاد باشد

لوین (Levine2000)برتري نظري و شواهد تجربي يك رابطه مثبت را بين گسترش  بازار مالي و رشد اقتصادي نشان مي‌دهد.» (حسینی،1387)

مطالعات اولیه پژوهش­هاي نظري و تجربي نشان مي­دهد که بازارهاي مالي مي­توانند نقش مهمي در رشد اقتصادي بازي کنند. قالي (Ghali, 2008)  در مطالعه­اي براي اقتصاد تونس به اين نتيجه رسيد که رابطه بلندمدت بين توسعه مالي و رشد اقتصادي وجود دارد  .

لوين و کانت(Levine and Demirguc-Kunt, 2008) در مطالعه­اي رابطه مثبت ميان توسعه مالي و رشد اقتصادي در بلندمدت را مورد تأکيد قرار دادند  .

جيمز (James, 2008) در مطالعه­اي براي اقتصاد مالزي نشان داد كه توسعه­ي مالي از طريق افزايش پس­انداز و سرمايه­گذاري خصوصي، موجب رشد اقتصادي بالا در كشور مالزي شده است.

ريتاب (Ritab, 2007) در مطالعه­اي براي کشورهاي خاورميانه و شمال آفريقا نشان داد که توسعه­ي بخش بانكي سبب افزايش رشد اقتصادي مي­شود. همچنين رشد اقتصادي نيز توسعه­ي بخش بانكي را موجب مي­شود.

سليمان و آمر (Suleiman and Aamer, 2007) در مطالعه اقتصاد مصر به اين نتيجه رسيدند که توسعه­ي مالي از طريق افزايش منابع براي سرمايه­گذاري و افزايش كارآيي سرمايه­گذاري سبب رشد اقتصادي در اين كشور مي­شود  .

کينويرگيس و اسميت Kenourgios and Samitas, 2007)) در بررسي داده­هاي فصلي اقتصاد لهستان براي دوره­ي 2004-1994 به اين نتيجه رسيدند که اعتبارات و تسهيلات اعطايي به بخش خصوصي نيروي اصلي رشد اقتصادي است. لذا توسعه مالي اثر مثبتي بر رشد اقتصادي دارد.

جون رابينسون  Robinson, Joan. 1952))  بر اين باور است که سيستم مالي پيرو بخش حقيقي اقتصاد است. هر گاه بخش حقيقي اقتصاد توسعه يابد، بخش مالي نيز به دنبال آن توسعه خواهد يافت. اما گروهي ديگر از اقتصاددانان اعتقادي به اهميت رابطه رشد و تأمين مالي ندارند.

دادگر (دادگر،1388)بر اساس اين مطالعات و مطالعات مشابه ديگر مي­توان يک نتيجه­گيري کلي داشت و آن اينکه هر كشوري كه از سيستم مالي كاراتري برخوردار است، مي­تواند انتطار نرخ رشد بالاتري را نيز داشته باشد.

اقتصاددانان در مورد اهميت سيستم مالي در توسعه اقتصادي، نظرات متفاوتي دارند. جان هيکس (1969) معتقد است که سيستم مالي از طريق تجهيز سرمايه براي طرح­هاي بزرگ، در آغاز انقلاب صنعتي نقش حياتي را داشته است. جوزف شومپيتر (1912) اظهار مي­دارد که بانک­هاي خوب، با شناسايي و تأمين مالي کارفرماياني که بيشترين شانس براي توليد محصولات جديد و يا اجراي طرح­هاي ابتکاري دارند، موجب تقويت نوآوري­هاي تکنولوژيکي مي­شوند. روبرت لوکاس (1988) معتقد است که اقتصاددانان بيش از اندازه بر نقش عناصر مالي در رشد اقتصادي تأکيد دارند (احسانی،1383).

(حسینی،1387)آيا توسعه بخش مالي اقتصاد منجر به رشد و توسعه اقتصادي مي‌گردد؟ توجه به کارکرد بازارهاي مالي پاسخ سوال فوق روشن مي‌شود. کارکردهاي مهم اقتصادي بازارهاي مالي عبارتند از:

·         تجهيز بيشتر پس‌انداز

·         تخصيص بهينه سرمايه

·         انتقال وجوه مازاد خانوارهاي علاقمند به سرمايه‌گذاري به افراد يا مؤسسات نيازمند به وجوه

·         افزايش نقدينگي و كاهش ريسك مربوط به آن

·         ايجاد شرايط براي مديريت ريسک

·         کمک به فرآيند کشف قيمت­ها

7. رابطه بین سیستم حقوقی یک کشور و رشد اقتصادی آن

مطالعات بین کشوری به شواهدی دست یافته است که نشان می­دهد کارائی یک سیستم حقوقی نقش کلیدی در توسعه بازارهای عالی دارد. کشورهائی که قوانین بهتری در حمایت از حقوق وام­دهندگان دارند و سیستم قضائی کارآمدتری دارند سطح توسعه یافتگی مالی در آنها بیشتر است. (لوین2000) عدم انعطاف پذیری سیستم های حقوقی و زمان بر بودن اقدامات قانونی اگر جای خود رابه سیستم های حقوقی کارامد با درجه بالای انعطاف­پذیری و  سازگاری و زمان کوتاه حل اختلافات و دعاوی حقوقی بدهند، اثرات مطلوب آن را می­توان در دست یابی بنگاه­ها و افراد به وام های مورد نیازشان مشاهده کرد . (Beck, T., A. Demirguc-Kunt and V. Maksimovic، (2005

8. رابطه بین خصوصی سازی و رشد اقتصادی آن

یکی از شاخص های توسعه یافتگی بازار های مالی نسبت به اعتبار بخش خصوصی به تولید ناخالص داخلی است که در مقیاس بین کشوری استفاده می شود اگر چه ارائه تسهیلات به بخش خصوصی برای رشد اقتصادی و کاهش فقر از اهمیت خاصی برخوردار است اما این شاخص خود به تنهائی یک متغیر سیاست گذاری نیست و  بزرگ بودن این نسبت اصلا به معنای بهتر بودن آن نیست، زیرا رشد سریع در پرداخت تسهیلات به بخش خصوصی اگر با زیرساخت­های کلان اقتصاد، چارچوب حقوقی قراردادها و مبانی دست­یابی به اطلاعات هماهنگی نداشته باشد امکان وقوع بحران­های مالی و بروز اختلالات در نظام بانکی، دور از انتظار نخواهد بود. تجربیات بسیاری از کشورها در 30 سال گذشته این ادعا را تائید می­کند. (Caprio،1997& Demirguc،1999)

9. رابطه بین سیاست یک کشور و رشد اقتصادی آن

مطالعات دینک (2005) در بین 21 کشور در حال توسعه نشان می­دهد سیاست مداران از نفوذ سیاسی خود در بانک­های دولتی ،جهت استفاده از منابع بانک­های دولتی برای اهداف مبارزات انتخاباتی خود استفاده می­کنند. او در مقالات خود نشان می­دهد که میزان وام­ها در زمان انتخابات بخصوص در مناطق و شهرهای سرنوشت ساز و موثر در تغییر نتایج انتخابات افزایش پیدا می­کند که در اغلب این موارد این نوع وام­ها حتی با عدم باز پرداخت اصل وام به بانک­ها نیز همراه هستند. این شرایط می­توانند هزینه­های مالی زیاد به دولت تحمیل کند و بحران­های بانکی را در دوره­های بعد به همراه داشت. (، Dinc)

10. نقش توسعه مالی در بخش واقعی اقتصاد

بر اساس مطالعات اولیه افرادی چون شومپیتر مشخص شد که توسعه مالی باعث رشد اقتصادی می­شود. شومپیتر توضیح داد که نوآورهای تکنولوژیک نیرو محرکه رشد اقتصادی بلند مدت است و دلیل اصلی نوآوری ، توان بخش مالی ای است که بتواند منابع مالی لازم را در اختیار کار آفرین قرار دهد.  البته افرادی چون رابینسون هم بودند که در طرف مقابل قرار می گرفتند، و معتقد بودند که رشد اقتصادی، برای انواع مختلف خدمات مالی تقاضا ایجاد می کند، و در واقع رشد سیستم مالی ، پاسخی است که سیستم مالی به این تقاضا می­دهد. به بیان دیگر، هرجا که بنگاه اقتصاد برود، « مالی» آن را دنبال می­کند.اکنون همه می پذیرند که بازار های مالی ِ (مجموع بازار های پول وسرمایه ) استوار و با ثبات ، نقش در جه اولی در توسعه اقتصادی دارد .

برای توضیح این رابطه ، موارد زیر را می توان عنوان نمود:

1-10. بازار سهام توسعه یافته به معنای نقدینگی و نقد شوندگی بیشتر است، و این، هزینه سرمایه (اعم از خارجی و داخلی) را که برای سرمایه گذاری حیاتی است، کاهش می دهد. در کشورهای در حال توسعه­ای که پس انداز داخلی کافی نداشته باشند، وجود بازار سهام توسعه یافته، هزینه­ي سرمایه­­ي  خارجی را به شدت کاهش می دهد.

2-10 . نقش بازار سهام در ایجاد انگیزه برای مدیران بنگاه های اقتصادی با طراحی شیوه های مناسب جبران خدمات مدیران از قبیل اختیار خرید سهام توسط آنان پراهمیت است. این چنین طرح های پرداخت پاداش به مدیران، منافع مدیر و بنگاه را بیشتر با یکدیگر منطبق می کند، و مدیری که سهام شرکت خود را به عنوان جبران خدمات خود می گیرد ، تصمیماتی اتخاذ می کند که منافع آن فراتر از عمر مدیریتی او می رود، چرا که منافع مدیر نیز به بلند مدت شرکت مر بوط می شود. اگر در سالهای دورتر هم شرکت سود کند، مدیر از طریق سهام خود منتفع می شود

10-3. بازار سرمایه به سرمایه گذارانی که دچار مشکل نقدینگی می شوند، این امکان را می­دهد که سرمایه­گذاری­های خود را با سایر پس انداز کنندگان بازار مبادله کنند؛ آنانی که فعلاً به پول خود نیاز ندارند وبا شوک نقدینگی مواجه نیستند و علاقمنندند که سهم ثروت خود را بالا ببرند و دارائی­هائی را بخرند که نرخ بازده بالاتر ایجاد کند، می­توانند جای سرمایه­گذاران نیازمند به وجوه سرمایه­گذاری شده را بگیرند. بنابراین، بازار سرمایه با ایجاد نقدینگی در خدمت افزایش سرمایه گذاری است . در این مورد ، پس انداز کنندگان سهامی را که دارند می توانند در هر زمان به نقدینگی تبدیل کنند، و شرکت­ها، سرمایه­هائی را که دارند و از طریق صدور سهام گردآوری کرده­اند­، نگاه می­دارند. از طریق بازار سهام است که شرکت­ها می­توانند سرمایه­ای را که دارند جمع­آوری کنند و پس­انداز­کنندگان به پس­انداز­های خودشان در هر زمان دسترسی بیابند، چرا که بازار ثانویه­ای وجود دارد که در آن امکان نقد شوندگی وجود دارد.(عبده تبریزی،1383)

تمامی موارد بالا تنها بخشی نتایج تجربی و مطالعات انجام شده است که همگی نشان دهنده رابطه مثبت بین توسعه بازار مالی ورشد اقتصادی می­باشد(نظيفي،1383) .

10-1. ويژگي­هاي يک سيستم مالي خوب

بررسي­هاي تاريخي نشان مي­دهد؛ که يک سيستم مالي خوب، بايد ويژگي­هاي زير را داشته باشد:

1- بخش عمومي خوب و مديريت مناسب بر بدهي آن: يک بخش مالي خوب بايد اولويت­ها را در هزينه عمومي تعيين نمايد؛ درآمد کافي براي تأمين مالي آنها را به طور کارا فراهم سازد، و در صورت نياز به قرضه­ي عمومي، خدمات مربوط به آن را به شيوه­اي ارائه نمايد که اعتماد سرمايه­گذاران و خريداران اوراق قرضه را جلب و آن را حفظ کند.

2- نظام مالي باثبات: پول به عنوان واحد سنجش، وسيله مبادله، وسيله ذخيره­ي ارزش، و ابزار پرداخت بدهي­هاي معوقه، مفيد مي­باشد. وظايف چهارگانه پول در صورت نوسان و کاهش پيش­بيني نشده ارزش آن، مخدوش مي­شود و ريسک سرمايه­گذاري را افزايش مي­دهد. نتيجه­ي اين امر، کاهش سرمايه­گذاري و به دنبال آن، کاهش رشد اقتصادي است.

3- وجود بانک­هاي متنوع

4- بانک مرکزي: بانک مرکزي از طريق تنظيم مقررات و اعمال نظارت بر بانک­ها، از بسياري از مشکلات جلوگيري نمايد. به عبارتي مي­توان گفت استقلال بانک مرکزي براي ايجاد يک سيستم مالي خوب يک اصل اساسي است.

5- بازار سهام خوب: بازارهاي سهام انتشار اوراق قرضه خصوصي و دولتي و همچنين انتشار اوراق سهام خصوصي را تسهيل مي­کنند.( دادگر،1388)

 11-تاثیر بحران مالی جهانی بر اقتصاد ایران

 اقتصاد ایران همچون رایانه­ای است كه به شبكه جهانی اینترنت وصل نیست؛ هم از منافع گسترده و عظیم داشتن ارتباط اینترنتی بی بهره است و هم از ویروس­ها و بدآموزی­های آن در امان می­باشد، زیرا در حال حاضر در كمترین تعامل و ارتباط با جهان به سر می­برد. با این همه، بحران مالی گسترده­ای كه از آگوست 2007 بازارهای مالی جهان و اقتصاد بسیاری از كشورها را در معرض خطر جدی قرار داده و در سپتامبر 2008 تصویر كامل آن چهره نموده است و با ورشكستگی تدریجی بانكها و بنگاه های مالی خود را نمایان ساخته، سه اثر بزرگ غیرمستقیم­بر­اقتصادجمهوری­اسلامی­ایران­داشته­و­خواهد­داشت: (بهکیش،1387)

1- بحران مالی و بویژه بحران كمبود نقدینگی، كم ارزش شدن صندوقهایی كه در كالاهای اساسی و از جمله نفت سرمایه گذاری می­كردند و كاهش رشد اقتصادی در عمده كشورهای پیشرفته و متعاقب آن كاهش مصرف، قیمت كالاهای اساسی و بویژه نفت را بشدت كاهش داده است. آثار كاهش قیمت بعضی از كالاهای اساسی از قبیل فولاد و مس، باعث پایین كشیده شدن شاخص بورس اوراق بهادار تهران شده، اما مهمتر از همه اینها برای اقتصاد ایران، كاهش قیمت نفت است. دولتی كه قیمتهای نفت 140 دلار را تجربه كرده است و در افق، قیمت­های 200 دلار را پیش بینی می كرد، حالا باید خرج و دخل خود را با نفت بشكه ای 65 تا 70 دلار (اگر قیمتها پایین تر نرود) منطبق كند و این برای دولتی كه به خرج كردن تمایل و عادت دارد،­امری­بسیار­دشوار­است. (بیگدلی،1387)

دولتی كه قدر نعمت نفت بالای 100 دلار را ندانست و عمده درآمد ارزی خود را به جای آنكه به تولید محصولات و خدمات اختصاص دهد، به تورم تبدیل كرد، اكنون باید نگران كاهش قیمت نفت باشد. البته كاهش قیمت نفت و كالاهای اساسی پایین تر بدین معنا هم هست كه قیمت وارداتی كشور می تواند كاهش یابد و جمهوری اسلامی در قبال از دست دادن بخشی از درآمد نفتی خود اگر به درستی تدبیر كند، می­تواند از كاهش قیمت ماشین آلات و كالاهای وارداتی­برخوردار­شود. (بهکیش،1387)

2-اما دومین تأثیر بحران مالی بر اقتصاد ایران، می تواند مثبت تلقی شود. چنانچه دولت تدبیر كند یا حداقل بد عمل نكند، این امكان وجود دارد كه روابط كسب و كار ایرانیها با دنیا اندكی تسهیل و تحریم­های آمریكا علیه اقتصاد ایران توسط سایر كشورها در عمل كمرنگ تر دنبال شودوبه­شدت­گذشته­­اعمال­نشود. در شرایط كنونی به لحاظ كمبود نقدینگی در بانكها و نهادهای مالی، این احتمال وجود دارد كه با رواداری و آسان­گیری با ایرانی­ها برخورد شود. حجم سپرده­های ارزی ایران و بانك مركزی آن قدر هست كه در این شرایط دشوار بانكهای بزرگ دنیا هم به دنبال آن باشند. خزانه داری آمریكا نیز در این شرایط آن قدر امكان نخواهد یافت كه به این یا آن بانكدار توصیه كند سپرده های ایرانی را نپذیرند، برای ایرانیها حساب باز نكنند و اعتبارات اسنادی (LC) و ضمانتنامه های (LG) آنها را بپذیرند. اگر در این شرایط دشوار بین المللی، دولت با تدبیر عمل كند، دیگر ناچار نخواهد بود منابع ارزی خود را به بانكهایی انتقال دهد. (تبریزی،1387)

12- جمع­بندي و نتيجه­گيري

بطور كلي مي­توان اظهار داشت كه توسعه بازار مالي يکي از کليدهاي دستيابي به رشد بلندمدت اقتصاد است. بازار مالي در صورتي مي­تواند منجر به رشد اقتصادي شود كه بتواند زمينه مناسب جهت تخصيص بهينه منابع را فراهم ساخته و سبب افزايش كارايي سرمايه شود. رشد غيرتورمي بلندمدت اقتصادي، افزايش توليد و اشتغال، نيازمند تجهيز منابع مالي و تخصيص بهينه آنها در اقتصاد ملي است و اين مهم با كمك بازارهاي مالي سازمان­يافته و متشکل و کارآمد که در آن تنوع ابزارهاي مالي، ايجاد فضاي رقابتي و شفافيت اطلاعات وجود دارد ميسر خواهد بود؛ زيرا کارآمدي بازار مالي مستلزم روان­سازي معاملات و افزايش نقدينگي و فراهم نمودن شرايط مديريت ريسک است. و اين مهم مي­بايست درتدوين سياست­هاي كلان اقتصادي كه توسعه مالي را هدف دارد موردتوجه سياست­گذاران قرار گيرد.

لذا ايجاد يک بخش بانکي داخلي متمرکز و اساسي يک اولويت براي بازارهاي نوظهور و در حال توسعه به حساب مي‌آيد، چراکه يک بخش بانکي متمرکز‌تر نه تنها به جلوگيري از کاهش‌هاي ناگهاني توليد کمک مي‌کند بلکه از کاهش بلند مدت نرخ‌هاي رشد که به واسطه همين کاهش توليد ايجاد مي‌شود نيز ممانعت به عمل خواهد آمد.

منابع وماخذ

[1]     احساني، محمدعلي، واسطه­هاي مالي و رشد اقتصادي در ايران، پژوهشکده پولي و بانکي،1383ص1-20

[2]        احساني, محمدعلي،ماهيت و وظايف واسطه‎هاي مالي بانكي و شبه بانكي, مجله علمی و پژوهشى دانشگاه امام صادق(ع)،سال نهم، شماره 20،زمستان 1382ص1-23

[3]     برومندفر، پرستو،  جهاني­شدن و بازارهاي مالي، ماهنامه تدبير، شماره 193،خردادماه  1387،ص56

[4]     بهکیش، مهدی، 1387 ، ایران و شرایط جدید جهانی شدن، ماهنامه پژوهشگاه علوم انسانی، شماره 4، ص 48

[5]     بیگدلی، علی،  1387 ،جهانی شدن فرصتها و تهدید ها، روزنامه کیهان، ص 9

[6]     تبریزی، حسین عبده(1383)"بازار سرمایه نیروی محرکه توسعه اقتصادی"کنفرانس بازار سرمایه نیروی محرکه توسعه اقتصادی آذر ماه هفتم وهشتم ص1-13

[7]     تبریزی، حسین عبده،1387 ، تاثیر جهانی شدن بر اقتصاد ایران، روزنامه قدس ، ص8

[8]     حميدي زاده، محمدمهدي: ابزارهاي مالي مشتقه در بازار سرمايه تدبیرشماره 139 سال چهارهم اذر 1382ص40

[9]     ختایی، محمود ، گسترش بازارهای مالی و رشد اقتصادی ،تهران : مؤسسه ی تحقیقات پولی و بانکی،1378

[10] راستاد ،مهدی:توسعه مالی وتوسعه اقتصادی (مطالعه مقایسه کشورهای صادرکننده نفت باکشورهای آسیای جنوب شرقی)پایان نامه کارشناسی ارشد موسسه عالی پژوهش در برنامه ریزی وتوسعه .مرداد 1380ص 1-87

[11] دادگر، يداله، نظري، روح اله،، ارزيابي شاخصهاي توسعه مالي در ايران، مجموعه مقالات همايش بين المللي توسعه تامين مالي در ايران، دانشگاه صنعتي شريف، بهار 1388ص 1-35

[12] دوانی،غلامحسین،بورس سهام ونحوه قیمتگذلری سهام انتشارات نخستین چاپ چهارم تیر ماه 1384ص1-584

[13] کاشانی ،فقهی،:تکمیل نهادهای مالی در کشور،پژوهشکده پولی وبانکی ،بهار 1380

[14] صادق‌زاده، محمد امين، ، توسعه مالي و رشد اقتصادي، روزنامه دنياي اقتصاد، بهمن1387،ص 7

[15] صمدی سعید، نصرالهی خدیجه،کرمعلیان سیچانی مرتضی،بررسی رابطه بین توسعه بازار مالی ورشد اقتصادی،فصلنامه پژوهشهای اقتصادی،سال ششم ،شماره3،پاییز 1386

[16] صنوبر،ناصر،معطوفی،علیرضا،مجموعه مقالات و همایشهای مدیریت مالی بازارسرمایه وگزارشکری،دبیرخانه همایش مدیریت مالی ،بازارسرمایه وگزارشکری،سال1386ص61-75

[17] موسویان، سید عباس : سخن نخست: اصلاح ساختار بازار مالی،مجله اقتصاد اسلامی پاييز 1382 - شماره 11 ،ص 5

[18] فبوزی ,فرانک - مودیلیانی ,فرانکو- فری مبانی ,مایکل:مبانی بازارها ونهادهای مالی(3جلدی), ترجمه: دکتر حسین عبده تبریزی,اول، تهران: انتشارات آگه 1376 ص 3

[19] هیبتی فرشاد,نیکومرام,رودپشتی- بازارها ونهادهای مالی،چاپ اول،تهران:انتشارات دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم وتحقیقات -1387ص 3-80

[20] نظيفي، فاطمه، توسعه مالي و رشد اقتصادي در ايران، پژوهشنامه اقتصادي،شماره14 پاییز 1383،ص100

[21] Baier،scott Robert F Tamura Gerald Dwyer.(2004)"Does Opening aStock Exchang INCREASE Economic Growth?"Federal Reserve Bank Of Atlanta Journal of International Money and Finance, 2004, vol. 23, issue 3, pages 311-331

[22] Beck, T., A. Demirguc-Kunt and V. Maksimovic, (2005) , Bank Competition and Access to Finance: International Evidence, Journal of Money, Banking, and Credit pages 627-654

[23] Bencivenga، Valerie & Bruce D.smith (1991)." Finance: Intermediation and Ecdogenous Growth"REVIEW of Economic Studies

[24]     Caprio, G. and D. Klingebiel, (1997)  , "Bank Insolvency: Bad Luck, Bad Policy, or Bad Banking?", in: Bruno,M.andPleskovic, .(Eds.), Annual Bank Conference on Development Economics(1996). The World Bank

[25]  Demirguc-Kunt, A. and E. Detragiache,(1999) , "Financial Liberalization and Financial Fragility", In: Pleskovic, B, and Stiglitz, J. (eds.), Proceedings of the World Bank Annual Conference on Development Economics, Washington, DC. No 98/83, IMF Working Papers from International Monetary Fund

^[26]     Dinc, S (2005) "Politicians and Banks. Political Influences on Government-Owned Banks in Emerging markets ", Journal of Financial Economics vol. 77, issue 2, pages 453-479

^[27]      Dow, James and Gary Gorton. (1997). “Stock Market Efficiency and Economic Efficiency: Is There a Connection?” Journal of Finance vol. 52, issue 3, pages 1087-1129.

[28] Ghali, Khalifa H, (1999), Financial Development and Economic Growth: The Tunisian Experience, Review of Development Economics, vol. 3, issue 3, pages 310-22

[29]     James B. Ang, (2008), What are the mechanisms linking financial development and economic growth in Malaysia, Economic Modeling, Volume 25, Issue1, January,pp.38-53

[30] Kenourgios Dimitris and Samitas Aristeidis, (2007), Financial Development and Economic Growth in a Transition Economy: Evidence for Poland, Journal of Financial Decision Making, Vol. 3, No. 1, pp. 35-48

[31]     King, Robert, and Ross Levine. (1993) “Finance and Growth: Schumpeter Might BeRight,” Quarterly Journal of Economics. 108 (3): 717-737

[32]     Levine Ross and Demirguc-Kunt, Asli, (2008), Finance, Financial Sector Policies, and Long Run Growth, World Bank, Policy Research Working Paper 4469

[33]     Robinson, Joan. 1952. The Rate of Interest, and Other Essays. London: Macmillan.

[34]     Ritab S. Al-Khouri, (2007), Financial Sector Development and Sustainable Economic Growth in Regionally Co-Integrated Emerging Markets, Advances in Financial Economics, Volume 12, pp.345-360.

[35] Suleiman Abu-Bader, and Aamer S. Abu-Qarn, (2008), Financial development and economic growth: The Egyptian experience, Journal of Policy Modeling, Article in vol. 30, issue 5, pages 887-898

در ایران براساس اساسنامه ی تاسیس صندوق های سرمایه گذاری، تعدادی صندوق سرمایه گذاری در حال فعالیت هستند که مشخصات و عملکرد آنها در این بخش سایت قابل مشاهده است. هر صندوق سرمایه گذاری خود دارای سایت اینترنتی مجزایی نیز هست. در سایت هر یک از صندوق های سرمایه گذاری اطلاعات زیادی در مورد نحوه ی سرمایه گذاری، ابطال آن و سایر موارد و مسایل قانونی وجود دارد

منابع آزمون دکترای تخصصی مدیریت - مدیریت سرمایه گذاری و ریسک، مدیریت مالی و تئوریهای مالی

يعقوب ليث صفاري ...از شجاعترين سرداران ايران زمين

بي همگان به سر شود ...بي تو به سر نميشود!

تا كور شود هر آنكه نتواند ديد...!

قرارداد ترکمنچای

نگارش در تاريخ جمعه 23 بهمن1388 توسط Taha

ديباچه عهدنامه ايران و روس

الحمدالله الوافي و الكافي بعد از انعقاد عهدنامه مباركه گلستان و مبادلات و معاملات دوستانه دولتين عليتين و ظهور آداب كمال مهرباني و يكجهتي حضرتين بهيٌتين به مقتضاي حركات آسماني برخي تجاوزات ناگهاني از جانب سر حد داران طرفين به ظهور رسيده كه موجب سنوح غوايل عظيمه شد و از آن جا كه مرآت ضماير پادشاهانه جانبين از غبار اين گونه مخاطرات پاك بود اولياي دولتين عليتين تجديد عهد مسالمت را اهتمامات صادقانه و كوشش هاي منصفانه در دفع و رفع غايله اتفاقيه به ظهور رسانيده عهدنامه مباركه جديد به مباني و اصولي كه در طي فصول مرقومه مذكور است مرقوم و مختوم آمد به مهر وكلاي دولتين عليتين و در ماه شوال در سال هزار و دويست و چهل و نه هجري به امضاي همايون شرف استقرار و استحكام پذيرفت. بر اولياي دولتين لازم است كه از اين پس در تحصيل موجبات مزيد دوستي و موافقت اهتمامات صادقانه مبذول دارند و اسباب استحكام و استقرار معاهده مباركه را به مراودات دوستانه متزايد خواهند و اگر در معدات تكميل امور دوستي قصوري بينند به امضاي خواهشهاي منصفانه تدارك آن را لازم بشمارند و دقيقه از دقايق دوستي را مهمل و متروك نگذارند.

                                                  بسم الله الرحمن الرحيم

چون اعليحضرت قضا قدرت، پادشاه اعظم والاجاه، امپراطور اكرم شوكت دستگاه، مالك بالاستحقاق كل ممالك روسيه و اعليحضرت كيوان رفعت خورشيد رايت، خسرو نامدار پادشاه اعظم با اقتدار ممالك ايران، چون هر دو علي السويه اراده و تمناي صادقانه دارند كه به نوايب و مكاره جنگي كه بالكليه منافي رأي والاي ايشان است نهايتي بگذارند و سنتهاي قديم حسن مجاورت و مودت را ما بين اين دو دولت بواسطه صلحي كه متضمن دوام باشد و بواعث خلاف و نفاق آتيه را دور كنند در بناي مستحكم استقرار دهند، لهذا براي تقديم اين كار خجسته آثار اعليحضرت امپراطور كل ممالك روسيه جناب ژان پاسكويچ‌‌‌‍‌‌، جنرال آنفاندري، سردار عسكر جداگانه قفقاز، ناظم امورات ملكيه گرجستان و ولايات قفقاز و حاجي ترخان، مدير سفاين حربيه بحر خزر، صاحب حمايلات الكسندر نويسكي مقدس مرصع به الماس، به آن مقدس مرتبه اول مرصع به الماس، ولاديمير مقدس مرتبه اول و گيورگي مقدس مرتبه دويم و صاحب دو شمشير افتخار يكي طلا موسوم«براي شجاعت» و ديگري مرصع به الماس و صاحب حمايلات دول خارجه مرتبه اولين عقاب سرخ پيكر پروسيه، هلال دولت عثماني و نشان هاي ديگر و جناب «الكسندر اوبرو سكوف» صاحب حمايلات مقدسه ثالث ولاديمير، مرتبه ثاني سن استانيسلاس لهستان، مرتبه دوم سن ژان بيت، و از طرف اعليحضرت قويشوكت پادشاه ممالك ايران نواب مستطاب والا شاهزاده نامدار عباس ميرزا را وكلاي مختار خود تعيين كردند و ايشان بعد از آن كه در تركمنچاي مجتمع شدند و اختيار نامه خود را مبادله كرده و موافق قاعده و شايسته ديدند، فصول آتيه را تعيين و قرارداد كردند:

فصل اول- بعد اليوم ما بين اعليحضرت امپراطور كل ممالك روسيه و اعليحضرت پادشاه ممالك ايران و وليعهدان و اخلاف و ممالك و رعاياي ايشان مصالحه و مودت و وفاق كاملي إلي يوم الأبد واقع خواهد بود.

فصل دويم- چون جدال و نزاعي كه فيما بين عهد كنندگان رفيع الاركان واقع شد و امروز بسعادت منقطع گرديد، عهود و شروطي را كه بموجب عهدنامه گلستان، بر ذمت ايشان لازم بود موقوف و متروك مي دارد، لهذا اعليحضرت كل ممالك روسيه و اعليحضرت پادشاه ممالك ايران چنين لايق ديدند كه به جاي عهدنامه مزبوره گلستان، عهدنامه ديگر به اين شروط و عهود و قيود قرار دهند كه ما بين دو دولت روس و ايران بيشتر از پيشتر موجب استقرار و انتظام روابط آتيه صلح و مودت گردد.

فصل سيم- اعليحضرت پادشاه ممالك ايران از جانب خود و از جانب وليعهدان و جانشينان به دولت روسيه واگذار مي كند تمامي الكاي نخجوان و ايروان را - خواه اين طرف روس باشد يا آن طرف. و نظر به تفويض، اعليحضرت ممالك ايران تعهد مي كند كه بعد از امضاء اين عهدنامه، در مدت شش ماه، همه دفتر و دستور العمل متعلق به اداره اين دو دولت مذكوره باشد به تصرف امراي روسيه بدهند.

فصل چهارم- دولتين عليتين معاهدتين عهد و پيمان مي كنند كه براي سر حد فيما بين دو مملكت بدين موجب سر حد وضع نمايند:

از نقطه سر حد ممالك عثماني كه از خط مستقيم به قله كوه آغري كوچك أقرب است. ابتدا كرده، اين خط تا به قله آن كوه كشيده مي شود و از آنجا به سر چشمه رودخانه مشهور به قرا سوي پايين كه از سراشيب جنوبي آغري كوچك جاريست فرود آمده، به متابعت مجراي اين رودخانه تا به التقاي آن رودخانه ارس در مقابل شرور ممتد مي شود. چون اين خط به آن جا رسيد به متابعت مجراي ارس تا به قلعه عباس آباد مي آيد و در تعميرات و ابنيه خارجه آن كه در كنار راست ارس واقع است نصف قطري بقدر نيم آغاج كه عبارت از سه ورس و نيم روسي است رسم مي شود و اين نصف قطر در همه اطراف امتداد مي يابد. همه اراضي و عرصه كه در اين نصف قطر محاط و محدود مي شود بالانفراد متعلق به روسيه خواهد داشت و از تاريخ امروز در مدت دو ماه با صحت و درستي كامل معين و مشخص خواهد شد و بعد از آن از جايي كه طرف شرقي اين نصف قطر متصل به ارس مي شود خط سر حد شروع و متابعت مجراي ارس مي كند تا به مسير يدي بلوك و از آن جا از خاك ايران به طول مجراي ارس امتداد مي يابد با فاصله و مسافت سه آغاج كه عبارتست از بيست و يك ورس روسي.

بعد از وصول به اين نقطه خط سر حد به استقامت از صحراي مغان مي گذرد تا به مجراي رودخانه موسومه بالهارود به محلي كه در سه فرسخي واقع است كه عبارتست از بيست و يك ورس روسي پايين تر از ملتقاي دو رودخانه كوچك موسوم به آدينه بازار  و ساري قميش و از آن جا اين خط به كنار چپ بالهارود تا به ملتقاي رودخانه هاي مذكور آدينه بازار و ساري قميش صعود كرده به طول كنار راست رودخانه آدينه بازار شرقي تا به منبع رودخانه و از آن جا تا به اوج بلندي هاي جگير  امتداد مي يابد، به نوعي كه جمله آبهايي كه جاري به بحر خزر مي شوند متعلق به روسيه خواهد بود و همه آبهايي كه سراشيب و مجراي آنها به جانب ايران است تعلق به ايران خواهد داشت.

و چون سر حد دو مملكت اين جا بواسطه قلل جبال تعيين مي يابد، لهذا قرار داده شد كه پشته هايي كه از اين كوهها به سمت بحر خزر است به روسيه و طرف ديگر آنها به ايران متعلق باشد. از قله هاي بلندي هاي جگير خط سر حد تا به قله كمر قويي به متابعت كوههايي مي رود كه طالش را از محال ارشق منفصل مي كند. چون قلل جبال از جانبين مجراي مياه را مي دهند، لهذا در اين جا نيز خط سر حد را همان قسم تعيين مي كند كه در فوق در باب مسافت واقعه بين منبع و آدينه بازار و قلل جگير گفته شد و بعد از آن خط سر حد از قله كمر قويي به بلندي هاي كوههايي كه محال زوند را از محال ارشق فرق مي دهد متابعت مي كند تا به سر حد محال ولكيج همواره بر طبق همان ضابطه كه در باب مجراي مياه معين شد، محال زوند بغير از آن حصه كه در سمت مخالف قلل جبال مذكوره واقع است از اين قرار حصه روسيه خواهد بود. از ابتداي سر حد محال ولكيج خط سر حد ما بين دو دولت به قلل جبال كلوتوپي و سلسله كوههاي عظيم كه از ولكيج مي گذرد متابعت مي كند تا به منبع شمالي رودخانه موسوم به آستارا پيوسته به ملاحظه همان ضابطه در باب مجراي مياه و از آن جا خط سرحد متابعت مجراي اين رودخانه خواهد كرد تا به ملتقاي دهنه آن به بحر خزر و خط سر حد را كه بعد از اين متصرفات روسيه و ايران را از هم فرق خواهد داد تكميل خواهد نمود.

فصل پنجم- اعليحضرت پادشاه ممالك ايران براي اثبات دوستي خالصانه كه نسبت به اعليحضرت امپراطور كل ممالك روسيه دارد به اين فصل از خود و از عوض اخلاف و وليعهدان سرير سلطنت ايران تمامي الكا و اراضي و جزايري را كه در ميانه خط حدود معينه در فصل مذكوره فوق و قلل برف دار كوه قفقاز و درياي خزر است و كذا جميع قبايل را چه خيمه نشين چه خانه دار، كه از اهالي و ولايات مذكوره هستند واضحاً و علناً الي الابد مخصوص و متعلق به دولت روسيه مي داند.

فصل ششم- اعليحضرت پادشاه ممالك ايران به تلافي مصارف كثيره كه دولت روسيه را براي جنگ واقعه بين الدولتين اتفاق افتاده و همچنين به تلافي ضررها و خسارت هايي كه به همان جهت به رعاياي دولت روسيه رسيده تعهد مي كند كه بواسطه دادن مبلغي وجه نقد آنها را اصلاح نمايد و مبلغ اين وجه بين الدولتين به ده كرور تومان رايج قرارگرفت كه عبارت است از بيست ميليون مناط سفيد روسي، و چگونگي در موعد و رهاين فصول اين وجه در قرارداد علاحده كه همان قدر قوت و اعتبار خواهد داشت كه گويا لفظاً به لفظ در اين عهدنامه مصالحه حاليه مندرج است، معين خواهد شد.

فصل هفتم- چون اعليحضرت پادشاه ممالك ايران شايسته و لايق دانسته همان فرزند خود عباس ميرزا را وليعهد و وارث تخت فيروزي بخت خود تعيين نموده است، اعليحضرت امپراطور كل ممالك روسيه براي اين كه از ميل هاي دوستانه و تمناي صادقانه خود كه در مزيد استحكام اين وليعهدي دارد به اعليحضرت پادشاهي شاهنشاه ممالك ايران برهاني واضح و شاهدي لايح بدهد، تعهد مي كند كه از اين روز به بعد شخص وجود نواب مستطاب والا شاهزاده عباس ميرزا را وليعهد و وارث برگزيده تاج و تخت ايران شناخته، از تاريخ جلوس به تخت شاهي، پادشاه بالاستحقاق اين مملكت مي داند.

فصل هشتم- سفاين تجارتي روس مانند سابق استحقاق خواهند داشت كه به آزادي بر درياي خزر به طول سواحل آن سير كرده به كناره هاي آن فرود آيند و در حالت شكست كشتي در ايران اعانت و امداد خواهند يافت و همچنين كشتيهاي تجارتي ايران را استحقاق خواهد بود كه به قرار سابق در بحر خزر سير كرده، به سواحل روس آمد و شد نمايند و در آن سواحل در حال شكست كشتي به همان نسبت استعانت و امداد خواهند يافت. در باب سفاين حربيه كه علم هاي عسكريه روسيه دارند چون از قديم بالانفراد استحقاق داشتند كه در بحر خزر سير نمايند، لهذا همين حق مخصوص كما في السابق امروز به اطمينان به ايشان وارد مي شود، به نحوي كه غير از دولت روسيه هيچ دولت ديگر نمي تواند در بحر خزر كشتي جنگي داشته باشد.

فصل نهم- چون مكنون خاطر اعليحضرت امپراطور كل ممالك روسيه و اعليحضرت پادشاه ممالك ايران است كه من كل الوجوه عهودي را كه به اين سعادت و ميمنت ما بين ايشان مقرر گشته مستحكم نمايند، لهذا قرارداد نمودند كه سفراء و وكلا و كارگزاراني كه از جانبين به دولتين عليتين تعيين مي شود- خواه براي انجام خدمت هاي اتفاقي يا براي اقامت دايمي - به فراخور مرتبه و موافق شأن دولتين عليتين و بملاحظه مودتي كه باعث اتحاد ايشان گشته به عادت ولايت مورد اعزاز و احترام شوند و در اين باب دستور العملي مخصوص و تشريفاتي قرار خواهند كرد كه از طرفين مرعي و ملحوظ گردد.

فصل دهم- چون اعليحضرت امپراطور كل روسيه و اعليحضرت پادشاه ممالك ايران استقرار و افزايش روابط تجارت را ما بين دو دولت مانند يكي از نخستين فوايد ملاحظه كردند كه مي بايست از تجديد مصالحه حاصل شود، لهذا قرارداد نمودند كه تمامي اوضاع و احوال متعلقه به حمايت تجارت و امنيت تبعه دو دولت را به نوعي كه متضمن مرابطه كامله باشد معين و منتظم و در معاهده جداگانه اي كه به اين عهدنامه ملحق و ما بين وكلاي مختار جانبين مقرر و مانند جزو متمم او مرعي و ملحوظ ميشود مضبوط و محفوظ دارند.

اعليحضرت پادشاه ممالك ايران براي دولت روس كما في السابق اين اختيار را مرعي مي دارد كه در هر جا كه مصلحت دولت اقتضا كند كونسولها و حاميان تجارت تعيين نمايند و تعهد مي كند كه اين كونسولها و حاميان تجارت را كه هر يك زياده از ده نفر اتباع نخواهد داشت فراخور رتبه ايشان مشمول حمايت و احترامات و امتيازات سازد و اعليحضرت امپراطور كل ممالك روسيه از جانب خود وعده مي كند كه درباره كونسولها و حاميان تجارت اعليحضرت پادشاه ممالك ايران به همين وجه مساوات كامله مرعي دارد.

در حالتي كه از جانب دولت ايران نسبت به يكي از كونسولها و حاميان تجارت روسيه شكايتي محققه باشد، وكيل و يا كارگزار دولت روس كه در دربار اعليحضرت پادشاه ممالك ايران متوقف خواهد بود و اين حاميان و كونسولها بلاواسطه در تحت حكم او خواهد شد، او را از شغل خود بيدخل داشته به هر كه لايق داند اداره امور مزبور را بر سبيل عاديه رجوع خواهد كرد.

فصل يازدهم- همه امور و ادعا هاي تبعه طرفين كه به سبب جنگ به تأخير افتاده بعد از انعقاد مصالحه موافق عدالت به اتمام خواهد رسيد و مطالباتي كه رعاياي دولتين جانبين از يكديگر يا از خزانه داشته باشند به تعجيل و تكميل وصول پذير خواهد شد.

فصل دوازدهم- دولتين عليتين معاهدتين بالاشتراك در منفعت تبعه جانبين قرارداد مي كنند كه براي آنهايي كه مابين خود به سياق واحد در دو جانب رود ارس املاك دارند موعدي سه ساله مقرر نمايند تا به آزادي در بيع يا معاوضه آنها قدرت داشته باشند، لكن اعليحضرت امپراطور كل روسيه از منفعت اين قرارداد در همه آن مقداري كه به او تعلق و واگذار مي شود، سردار سابق ايروان حسين خان و برادر او حسن خان و حاكم سابق نخجوان كريم خان را مستثني مي دارد.

فصل سيزدهم- همه اسيرهاي جنگي دولتين خواه در مدت جنگ آخر باشد يا قبل از آن و همچنين تبعه طرفين كه به اسيري افتاده باشند از هر ملت كه باشد همگي بغايت چهار ماه به آزادي مسترد و بعد از آنكه جيره و ساير تداركات لازمه به آنها داده شد به عباس آباد فرستاده مي شوند تا اينكه به دست مباشرين جانبين كه در آن جا مأمور گرفتن و تداركات فرستادن ايشان به ولايت خواهد بود تسليم شوند.

دولتين عليتين در باب همه اسيرهاي جنگ و تبعه روس و ايران كه به اسيري افتاده و به علت دوري مكان هايي كه در آن جا بوده اند يا به علت اوضاع و اسباب ديگر بعينه مسترد نشده باشند، همان قرارداد را مي كنند و هر دو دولت ايٌ وقت كان اختيار بي حد و نهايت خواهند داشت كه آنها را مطالبه كنند و تعهد مي كنند كه هر وقت اسير خود به دولت عرض نمايد يا ايشان را مطالبه كنند از جانبين مسترد سازند.

فصل چهاردهم- دولتين عليتين معاهدتين جلاي وطن كنندگان و فراريان را كه قبل از جنگ يا در مدت آن به تحت اختيار جانبين گذاشته باشند مطالبه نمي كنند وليكن براي منع نتايج مضره جانبين كه از مكاتبات و علاقه خفيه بعضي از اين فراريان با هم ولايتيان يا اتباع قديم ايشان حاصل مي تواند شد، دولت ايران تعهد مي كند كه حضور و توقف اشخاصي را كه الحال يا بعد از اين باسمه به او مشخص خواهد شد از متصرفات خود كه مابين ارس و خط رودخانه مرسوم به جهريق و دريا و حد ارومي و رودخانه مشهور به جيقتو و قزل اوزن تا التقاي آن به دريا واقع است رخصت مي دهد.

اعليحضرت امپراطور كل ممالك روسيه از جانب خود همچنين وعده مي كند كه فراريان ايران را در ولايت قراباغ و نخجوان و كذالك در آن حصه ولايت ايروان كه در كنار راست رود ارس واقع است اذن توطن و سكني ندهد، ليكن معلوم است كه اين شرط مجري و معمول نبوده و نخواهد بود، مگر در باب اشخاصي كه صاحب مناصب ملكيه يا مرتبه و شأن ديگر باشد، مانند خوانين و بيك ها و ملا هاي بزرگ كه صورت رفتار ها و اغواها و مخابرات و مكاتبات خفيه ايشان درباره همولايتيان و اتباع و زير دستان قديم خود موجب يك نوع رسوخ و تأثير به افساد و اخلال تواند شد.

در خصوص رعاياي عامه مملكتين مابين دولتين قرارداده شده كه رعاياي جانبين كه از مملكتي به مملكت ديگر گذشته باشند، يا بعد از اين بگذرند مأذون و مرخص خواهند بود كه در هر جايي كه آن دولت كه اين رعايا به تحت حكومت و اختيار او گذاشته باشند مناسب داند سكني و اقامت كنند.

فصل پانزدهم- اعليحضرت پادشاه ممالك ايران به اين حسن اراده كه آرام و آسايش را به ممالك خود باز آورد و موجبات مكاره را كه اكنون به سبب اين جنگ و خصومت بر اهالي مملكت روي آورده و به جهت انعقاد اين عهدنامه كه به فيروزي تمام سمت انجام مي پذيرد از ايشان دور كرده، همه رعايا و ارباب مناصب آذربايجان عفو كامل و شامل مرحمت مي فرمايند و هيچ يك از ايشان بدون استثناي مراتب و طبقات به جرم عرضه ها و عملها و رفتارهاي ايشان كه در مدت جنگ يا در اوقات تصرف چند وقت قشون روسيه از ايشان ناشي شده نبايد معاقب شوند و آزار ببينند و نيز از امروز يكساله مهلت به ايشان مرحمت مي شود كه به آزادي با عيال خود از مملكت ايران به مملكت روس انتقال نمايند و اموال و اشياء خود را نقل يا بيع كنند، بدون اينكه از جانب دولت يا حكام ولايت اندك ممانعت كنند يا از اموال و اشياء منقوله يا مبيعه ايشان حقي و مزدي اخذ نمايند.

و در باب املاك ايشان پنج سال موعد مقرر مي شود كه در آن مدت بيع به حسب خواهش خود بنا گذاري در باب آنها نمايند، و از اين عفو و بخشش مستثني مي شوند كساني كه در اين مدت يكساله به سبب بعضي تقصيرها و گناههايي كه مستلزم سياست ديوانخانه باشد مستوجب عقوبت مي گردد.

فصل شانزدهم- بعد از امضاي اين عهدنامه مصالحه، في الفور وكلاي مختار جانبين اهتمام خواهند داشت كه به همه جا دستورالعمل و حكم هاي لازمه بفرستند تا بلا تأخير خصومت را ترك نمايند.

اين عهدنامه مصالحه كه در دو نسخه به يك مضمون ترتيب يافته است و به دستخط وكلاي مختار جانبين رسيده به مهر ايشان ممهور و مابين ايشان مبادله شده است. از جانب اعليحضرت امپراطور كل ممالك روسيه و اعليحضرت پادشاه ممالك ايران مصدق و ممضي و تصديق نامه هاي متداوله كه به دستخط مخصوص ايشان مزين خواهد بود و در مدت چهارماه يا زودتر اگر ممكن باشد مابين وكلاي مختار ايشان مبادله خواهد شد.

           تحريراً در قريه تركمان چاي، به تاريخ دهم شهر(؟) فيورال روسي سنه يك هزار و هشتصد و بيست و هشت (1828م.) مسيحيه كه عبارت است از پنجم شهر شعبان المعظم سنه يك هزار و دويست و چهل و سه (1243ق.) هجري به ملاحظه و تصديق نواب نايب السلطنه رسيد و به امضاي وزير دول خارجه عاليجاه ميرزا ابوالحسن خان رسيد.

روابط سیاسی اقتصادی ایران و آمریکا از کودتای 1299 رضاخان تا انقلاب اسلامی

تأکید این مبحث از روابط ایران و آمریکا بیشتر بر روی مقطع زمانی پس از جنگ جهانی دوم تا انقلاب اسلامی است که امریکا با زمینه سازی های مناسب و لازم یا به صحنه سیاسی ایران گذاشته و با توجه به این که روابط سیاسی دو کشور، از ابتدا تا پایان جنگ جهانی دوم جنبه اساسی نداشته لذا به طور اختصار اشاره-ای به این دوره می کنیم. از ابتدای قرن بیستم انگلستان امتیاز نفت را در ایران به دست آورد. به دنبال آن در اوایل رقابت هایی با روسیه و سپس با امریکا (پس از جنگ جهانی دوم) بر سر دست یابی به امتیازاتی مشابه و حتی بیشتر از آن چه انگلستان در ایران بدان دست یافته بود، به وجود آمد. در این میان روس ها موفقیت چندانی به دست نیاوردند. در واقع رقابت در جهت سلطه بر کشورهای نفت خیز خاورمیانه، خصوصاً ایران با آن وضعیت جغرافیایی خاص، بیشتر بین انگلیس و امریکا مطرح بوده است برای شناخت بهتر و منظم تر این رقابت ها، به طور فشرده در 4 بخش ذیل به تشریح آن ها خواهیم پرداخت:
الف- روابط ایران و امریکا از کودتای 1299 تا پایان جنگ جهانی دوم
ب- روابط ایران و امریکا از پایان جنگ جهانی دوم تا کودتای 28 مرداد 1332
ج- روابط ایران و امریکا از کودتای 28 مرداد تا 15 خرداد 1342
د- روابط ایران و امریکا از 15 خرداد 42 تا انقلاب اسلامی

الف- روابط سیاسی ایران و امریکا از کودتای 1299 رضاخان تا پایان جنگ جهانی دوم:

1. مسأله نفت شمال: در جریان عقد قرارداد م 1919 (بین ایران و انگلستان) که در حقیقت ایران را تحت-الحمایه انگلیس ها قرار می داد، امریکا یکی از دولت های مخالف تصویب و اجرای قرارداد بود که احتمالاً همین مسأله باعث کسب وجهه ای برای او شده بود. علاوه بر این امریکا در جریان کنفرانس صلح و رسای پس از جنگ جهانی اول از ایران حمایت کرده بود، که با توجه به این سابقه، دولت قوام السلطنه (مهره سرسپرده بیگانگان) که بعد از سقوط کابینه سیاه سید ضیاءالدین طباطبایی روی کار آمده بود با استفاده از این زمینه در 20 نوامبر 1921 امتیاز استخراج و بهره برداری از نفت شمال ایران را بمدت 50 سال به شرکت استاندارد اویل امریکایی داد و گرچه مجلس شورای ملی در همان روز عجولانه آن را تأیید کرد ولی با مخالفت های شدید و جدی دولت انگلیس و روس خصوصاً اعتراض شدید دولت انگلیس، به نتیجه ای نرسید و دولت امریکا خود را از این مسأله به کنار کشید…بعدها کابینه مستوفی الممالک که پس از استعفای قوام روی کار آمد، می خواست قرارداد قوام السلطنه با استاندارد اویل را اصلاح کند و آن را بصورت "قانون امتیاز نفت شمال" به یک شرکت معتبر مستقل امریکایی درآورد که در 13 ژوئن 1923 به تصویب مجلس رسید که پس از انجام مذاکرات با شرکت سینکلر قراردادی در آوریل 1924م به امضاء رسید تا تقدیم مجلس شود اما حادثه قتل "ماژورایمیری" کنسولی ها و سفارت امریکا در تهران در 18 ژوئیه 1924 (27 تیر 1303) به موجب اعتراض شدید امریکا و با خروج نمایندگان شرکت سینکلر، موضوع امتیاز نفت شمال منتفی شد.(1)
2. استقراض و اتسخدام مستشار از امریکا: وقتی که دولت قوام السلطنه به زعم خود پنداشت که برای اصلاح مملکت باید وزارت مالیه اصلاح شود با توجه به تصمیم اتخاذ شده یک میلیون دلار به طور مساعده از دولت امریکا استقراض نمود ولی از آن جا که نتوانست گرفتاری های مالی خود را برطرف نماید متوجه جلب و استخدام مستشار از خارج گردید. لذا کابینه دوم قوام السلطنه تصمیم به استخدام یک هیأت مالی از امریکا گرفت. متعاقب آن دکتر آرتورمیلسپو در رأس هیأتی 11 نفره در 18 نوامبر 1922 به تهران آمد… و پس از دو سال ایران را ترک کرد. وی برای بار دوم نیز در سال 1304 روز 21 آذر مصادف با روی کار آمدن رضاشاه به ایران وارد شد و بعد از 2 سال پس از اتمام مأموریت ایران را ترک کرد.(2)
3. قطع روابط ایران و امریکا در اواخر دوره رضاشاه: در مارس 1936م/ فروردین 1315 هـ.ش، با توجه به دست گیری سفیر مختار ایران در امریکا که بر اثر حادثه رانندگی رخ داد و امتناع دولت امریکا از عذرخواهی، رضاشاه دستور احضار وزیر مختار امریکا در ایران و قطع روابط سیاسی با این کشور را صادر کرد ولی پس از سال 1938م "والاس امری" رییس اداره خاورمیانه وزارت خارجه امریکا برای عذرخواهی به ایران آمد که با قبول رضاشاه مجدداً در ژانویه 1940/ دی ماه 1318ش روابط سیاسی دو کشور برقرار گردید. این اقدام شدید رضاشاه باعث شد که در 1941م وقتی قوای شوروی و انگلیس به ایران تجاوز نمودند، رییس جمهور امریکا (روزولت) اقدام متفقین را تأیید کرد.

ب- روابط سیاسی ایران و آمریکا پس از جنگ دوم جهانی تا کودتای 28 مرداد 1323 (1943م)

در این دوره از روابط سیاسی دو کشور دکترین "ترومن" رییس جمهور امریکا دارای نقش مهم و اساسی است به طوری که وی اعتقاد داشت برای تحقق اهداف سیاست معروفش که تلاش به منظور جلوگیری از توسعه طلبی کمونیسم بین المللی بود، می بایست از دولت های کوچکی چون یونان و ترکیه و… حمایت جدی و گسترده ای نمود و در راستای همین سیاست بود که 8 ژوئن 1947م/ 18 خرداد 1326 قراردادی درباره خرید 10 میلیون دلار اسلحه و مهمات برای ارتش ایران در واشنگتن به امضاء رسانید. هم چنین در 16 اکتبر (14 مهر) همین سال نیز قرارداد دیگری در تهران امضا شد که به موجب آن حدود اختیارات و نیز تعداد مستشاران نظامی امریکا در ارتش ایران افزایش می یافت و دولت ایران متعهد شده بود که از دولت دیگری مستشار نظامی استخدام نکند.

ج- روابط سیاسی ایران و امریکا از کودتای 28 مرداد 1332 تا 15 خرداد 1342

1. از 15 خرداد 42 تا قبل از روی کار آمدن کندی: همان طور که می دانیم چهره استکباری امریکا پس از حمایت های اقتصادی و نظامی سرنوشت سازی که در جریان جنگ دوم جهانی به دول متفقین نمود و با فرو نشستن غبار جنگ جهانی آشکار شد و امریکا به عنوان ابرقدرتی جدید پا به عرصه سیاست های جهانی گذاشت و از آن پس توسعه طلبی جهانی وی آغاز شد که حتی دامنه این امر تا مستعمرات و دول وابسته و تحت سلطه انگلیس نیز گسترش یافت که به عنوان نمونه امریکایی ها با جلب حمایت انگلستان و با راه اندازی کودتای 28 مرداد 1332 که نقش اساسی و مهمی در آن داشتند حاکمیتِ رسمی خود را بر ایران تحمیل نمودند. البته در جریان ملی شدن صنعت نفت یعنی قبل از کودتای 28 مرداد دکتر مصدق سعی داشت که روابط دوستانه ای با امریکا داشته باشد و حتی کمک های مالی و اقتصادی آنان را بپذیرد بطوری که در نامه ای به آیزن ها ور پس از انتخاب وی به جانشینی ترومن، نوشت: "البته در این مدت (در جریان ملی شدن نفت) کمک های از طرف دولت امریکا به ایران شده است… ولی آن قدر نبوده که مشکلات ایران را مرتفع کند… ملت ایران امیدوار است که با مساعدت و همکاری امریکا موانعی را که در راه فروش نفت ایجاد شده برطرف شود و چنان چه رفع موانع مزبور برای آن دولت مقدور نیست کمک های اقتصادی بفرمایند تا ایران بتواند از سایر منابع خود استفاده نماید."(3) مرحوم جلال احمد در این رابطه می نویسد: "اما نباید نامه ژنرال آیزن هاور را فراموش کرد که در سال 1953 (ماه ژوئن) نوشت که کمک های امریکا در صورتی به ایران داده خواهد شد که مسأله نفت به سرانجام قابل تحملی رسیده باشد. و البته که مقصود آیزن هاور از این نامه خالی کردن زیر دیوار دکتر مصدق بود. چنان چه حتی ملیّون مبارز سرسخت را نیز به شک انداخت، حتی خود دکتر مصدق نیز با این نامه دریافت که دیگر از پشتیبانی امریکا برخوردار نیست و در آخرین فرصت پیش از سقوط به سفیر امریکا هندرسون نوشت که حاضر است برای حل مسأله نفت به مشاوره ای جدی بپردازد و مواردی را قبول کند که برای سیاست امریکا قابل تحمل باشد. اما دیگر دیر شده بود چرا که دولت امریکا نقشه وسیعی کشیده بود و در برانداختن حکومت دکتر مصدق تسریع می کرد و جانشین او را نیز معین کرده بود…(4) هم چنین به موجب قرارداد اصل 4 که با تفاهم مصدق و مقامات امریکایی در 31 خرداد 1332 منعقد شد امریکا رسماً اجازه یافت سفارت خود را در ایران افتتاح نماید.(5) به دنبال به نتیجه رسیدن کودتای 28 مرداد و شکست نهضت ملی نفت که در واقع مرحله انتقال حاکمیت انگلستان به حاکمیت سیاسی امریکا بر ایران بود، دولت امریکا بطور سریع و با برنامه ریزی وسیعی وارد صحنه سیاسی ایران شد و در 11 شهریور یعنی 13 روز پس از کودتا بود که دولت زاهدی (مهره سرسپرده امریکا) رسماً از امریکا درخواست کمک مالی می نماید و امریکا در شهریور 1332 با پرداخت 45 میلیون دلار وام به ایران موافقت نمود و در مورخه 18 شهریور همان سال نیکسون معاون رییس جمهور وقت امریکا در رأس هیأتی 23 نفره وارد ایران شد و نیز در مورخه 21 مهرماه 32 نمایندگان جمهوری خواه کنگره به همراه هندرسن سفیر امریکا و همزمان با بازگشت محمدرضاشاه وارد ایران می شوند.

قرارداد کنسرسیوم

در 1332 قرارداد معروف کنسرسیوم بین علی امینی که خود از چهره های سرسپرده امریکا، و پست وزارت امور اقتصادی و دارایی را داشت، با نماینده کنسرسیوم نفت شخصی به نام پیچ منعقد شد که به موجب آن "55" درصد از نفت ایران به امریکا و "45" درصد به انگلیس فروخته می شد. "باری روبین" (از برجسته ترین کارشناسان خاورمیانه و عضو مرکز تحقیقات استراتژیک و امور بین المللی دانشگاه جرج تاون امریکا) درمورد تأثیر کمک های مالی و اقتصادی امریکا به ایران می نویسد: "افشای این مطلب به هر دلیل به مصلحت امریکا نبود، زیرا همین موضوع سال ها بعد موجب تقویت احساسات ضدامریکایی در ایران گردید…"(6) هم چنین در جای دیگری درمورد اهداف سیاست امریکا در ایران می نویسد: "در فاصله بازگشت شاه به قدرت و سال های اواسط دهه 1960 هدف اصلی سیاست امریکا در ایران، مقابله با تهدید شوروی و تقویت موضع دفاعی ایران در برابر همسایه شمالی بوده، و بررسی پرونده روابط امریکا و ایران در این فاصله نشان می دهد که امریکا همواره بر لزوم اصلاحات اجتماعی و اقتصادی در ایران، تأکید داشته و توسعه اقتصادی و اصلاحات اجتماعی را بهترین و مؤثرترین راه تأمین ثبات و امنیت کشور تشخیص داده است.(7) خروشچف نخست وزیر شوروی در 1959 به لحاظ پیوندهای نظامی ایران با غرب، ایران را تهدید کرد و خواست که سیاست بی طرفی را اتخاذ کند تا از کمک های امریکا و شوروی بیشتر برخوردار گردد ولی این تهدید دقیقاً تأثیر معکوسی داشت و در عوض امریکا در ارتباط با هرگونه تهدید احتمالی از سوی شوروی ها، تصمیم به افزایش کمک های نظامی خود به ایران نمود و در مارس 1959 قراردادی را با ایران به امضاء رساند، که "روبین" درمورد مفاد آن می نویسد: "به موجب آن امریکا متعهد شد که در صورت تجاوز خارجی به ایران از استقلال و تمامیت ارضی آن دفاع کند…"(8) و لذا در دسامبر همین سال (1959) در جهت تحکیم روابط هر چه بیشتر ایران و امریکا، "آیزن هاور" رییس جمهور وقت امریکا دیدار کوتاهی از ایران به عمل آورد که خود نشان دهنده موضع صریح آمریکاییها نسبت به ایران می باشد.
2. سیاست کندی و انقلاب سفیدشاه: دولت امریکا در ادامه روند حمایت های همه جانبه سیاسی نظامی و اقتصادی از ایران با روی کارآمدن کندی (در ژانویه 1961) بعنوان رییس جمهور، به این نتیجه رسید که استمرار این حمایت ها ممکن است در داخل ایران با واکنش هایی مردمی مواجه شود که در آن صورت حیات رژیم و منافع امریکا با تهدیداتی جدی رو به رو خواهد شد لذا آن چنان که در امریکای لاتین سیاست پرداختن به اصلاحات داخلی را در پیش گرفته بود، در ایران نیز این خط مشی را آغاز نمود، که در این باره فرهالیدی در کتاب خود می نویسد: عکس العمل فشارهای امریکا، انقلاب سفید بود که در سال م1962 (1341 ش) آغاز شد و اگر چه در ماه ژوئیه 1962/1341 امینی نخست وزیر طرف دار امریکا از کار برکنار شد، ولی امریکا با ادامه سیاست های داخلی رژیم ایران موافقت داشت و این موافقت هم چنان تا حدود 15 سال دیگر ادامه داشت و به این ترتیب روابط ایران و امریکا از اوایل دهه 1960 بسیار نزدیک و صمیمانه بود و هم کاری نظامی میان دو کشور بسط و توسعه فوق العاده یافته است. صمیمانه ترین روابط با دست گاه حکومت ریچارد نیکسون (1974/1969) برقرار بود که در جریان آن ایران با حمایت کامل امریکا به بزرگترین قدرت منطقه ای تبدیل شد.(9) "در اعلامیه مشترکی که پس از دیدارشاه و کندی در فروردین 1341 در واشنگتن منتشر گردید جز تأیید متعهدات سابق امریکا در برابر ایران از جمله موافقت نامه دفاعی دو جانبه اسفند 1337 اشاره ای به مسایل نظامی نمی شد و به جای آن نوشته بود: سران دو کشور درباره لزوم تسریع پیشرفت اقتصادی ایران و لزوم کمک های خارجی به این کشور برای ادامه برنامه های پیشرفت اقتصادی آن به توافق رسیدند"(10)

د- روابط ایران و آمریکا از 15 خرداد 42 تا انقلاب اسلامی

1- کاپیتولاسیون: در ازأ 200 میلیون دلاری اسلحه و مهمات که جانسون در اوایل زمامداریش به ایران داد، دولت امریکا از ایران خواست که با اعطای مصونیت سیاسی به پرسنل نظامی امریکا و خانواده هایشان موافقت نماید ولی دولت ایران پاسخ به این مسأله را مدّتی به تعویق انداخت و سرانجام دولت حسنعلی منسور در مهر 1343 لایحه ای به مجلس برد که اجازه می داد: "رییس و اعضای هیأت های مستشاری نظامی ایالات متحده را در ایران که به موجب موافقت نامه های مربوط به استخدام دولت شاهنشاهی می باشند از مصونیت ها و معافیت-هایی که شامل کارمندان اداری و فنی موصوف در بند "و" ماده اول قرارداد وین که در تاریخ 18 آوریل 1961 مطابق 29 فروردین 1340 به امضا رسیده است، برخوردار نماید.(11) لایحه با اکثریت ضعیفی در حالی که 61 نفر از نمایندگان رأی مخالف داد در مجلس به تصویب رسید و در نتیجه این سرسپرده گی ها بود که حضرت "امام خمینی" رضوان الله تعالی علیه در سوم آبان 1343 در قم علیه کاپیتولاسیون این امتیاز ننگین و اسارت بار سخنرانی کردند که در همان روز بازداشت و به ترکیه تبعید شدند ولی مسأله تمام نشد و اندکی بعد در اول بهمن 1343 منصور ترور شد، در کاخ مرمر 21 فروردین 1346 شاه مورد حمله مسلحانه قرار گرفت که جان سالم به در برد.
2- نقش مهم ایران در خاورمیانه از زمان ریچارد نیکسون به بعد: ایران که تا اواسط دهه 1960 نقش مهمی در صحنه سیاسی خاورمیانه نداشت با روی کار آمدن نیکسون (نوامبر 1968) یعنی از اوایل دهه 1970 به یکی از پای گاه های مهم برای حفظ منافع استکباری امریکا در منطقه خاورمیانه مبدل شد که این مسأله از مهم ترین اهداف دکتر ین نیکسون بود که اعتقاد داشت برای جلوگیری از خطر نفوذ شوروی ها، می بایست امریکا مسؤولیت قسمت عمده دفاع از منافع خود را به کشورهای تحت سلطه اش به ویژه در خاورمیانه واگذار نماید و در ادامه این سیاست بود که از اوایل دهه 1970 سیل اسلحه و مهمات امریکایی به ایران سرازیر شد، این سیاست حتی زمان "جرالدفورد" که پس از استعفای نیکسون متعاقب ماجرای واترگیت، به ریاست جمهوری رسیده بود، تغییر نکرد.(12) در ماه مارس 1975 ایران و امریکا یک قرارداد بازرگانی 15 میلیارد دلاری امضأ کردند و امریکا با احداث 8 فرودگاه اتمی در ایران موافقت کرد… و در 1976 پروتکل بازرگانی دیگری بین دو کشور به امضا رسید که به موجب آن حجم مبادلات بازرگانی دو کشور در پنج سال بعد 52 میلیارد دلار پیش بینی شده بود.(13) در این سال ها در رابطه با سیاست فروش اسلحه امریکا به ایران در بین مقامات امریکایی و مطبوعات جهانی و محافل خبری جنجال ها و انتقادات فراوانی صورت می گرفت که همواره کیسینجر از مدافعان اصلی رژیم شاه و سیاست امریکا در این رابطه بود.
3- روابط ایران و امریکا در دوره ریاست جمهوری جیمی کارتر: شاه ایران از پیروزی دمکرات ها و انتخاب کارتر به ریاست جمهوری در 1355 اظهار نگرانی نمود و بیم آن داشت که به روابط و پیوندهای محکمی که او با حکومت جمهوری خواهان امریکایی برقرار کرده بود، آسیب های سختی وارد شود. در واقع پیروزی کارتر دوران عدم اطمینانی در روابط ایران و امریکا پدید آورد. تصمیم بسیار مهمی که کارتر در بدو کار خود گرفت قطع صدور اسلحه به رژیم های دیکتاتوری و وابسته به امریکا بود و سعی کرد تا با رژیم های مترقی روابطی حسنه برقرار نماید و به تدریج فعالیت های کارتر در جهت منافع حقوق بشر اثراتی بر رژیم-های ارتجاعی و مستبد مثل ایران گذاشت که نهایتاً باعث رنجش این نوع رژیم ها می شد. ولی با تمامی مسایل ذکر شده به نظر "روبین" سه عامل موجب ثبات نسبی سیاست امریکا نسبت به ایران در آغاز زمام داری کارتر شد: عامل نخست: این که از گذشته تعهدات زیادی نسبت به ایران در زمینه های سیاسی و نظامی و تسلیحاتی داشت… و اهمیت موقعیت استراتژیکی ایران… قابل انکار نبود… عامل دوم: عدم درک عمق بحران ایران تا اواخر سال 1978 بود… عامل سوم: اکراه کارتر و مقامات مسؤول سیاست خارجی از مشارکت و قبول مسؤولیت در سرکوبی حرکت های مردمی بود روبین هم چنان اضافه می کند که: در حدود کل صادرات اسلحه امریکا به ایران اختصاص داشت و در ملاقات 2 ساعت و نیمه شاه و کارتر در کاخ سفید در ماه 1977م/ 1355 ش امریکا نقش خود را به عنوان تأمین کننده اصلی سلاح های مورد نیاز ایران تثبیت کرد…(14)
4- روابط خارجی ایران و امریکا در سال های 56 و 57: روابط خارجی ایران و امریکا در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی در سال های 56 و 57 فصل مهمی از تاریخ معاصر ایران را تشکیل می دهد که تأمل و تعمق در حوادث و مسایل آن روز کار، بسیار ضروری و عبرت آموز است. به طور مسلم روشن است که ویژگی بارز رژیم شاه همانا وابستگی همه جانبه اش به غرب و به ویژه امریکا بود. نکته دیگر آن که هم شاه و هم مقامات آمریکایی، آن چنان در عوالم به سوی تمدن بزرگ و فضای باز سیاسی و خوش باوری های خود سیر می-کردند که حتی امکان پدید آمدن چیزی به عنوان انقلاب اسلامی را تصور نمی کردند. استانسفیلد ترنر رییس سابق سازمان سیا در خاطراتش اظهار داشته است که: "امریکاییها از دو مسأله مهم و اساسی غافل بودند. اول عدم تشخیص درجه نارضایتی مردم از شاه و دوم گرایش فزاینده انقلاب اسلامی (که او بنیادگرایی اسلامی می نامد). تحقق سیاست های امریکا در ایران صرفاً به وجود شخص شاه متکی بود و آن ها بر این باور بودند که شاه قادر خواهد بود نقش خود را به خوبی ایفا کند و هرگز به ذهن نمی رسید که او نتواند بر مخالفین خود غالب گردد و مسأله به گونه ای بود که حتی محققین دانشگاهی و کارشناسان مسایل خاورمیانه نیز نظری واقع بینانه تر از عوامل سیا نداشتند."(15) در اواخر ماه نوامبر 1977م/ 1355 هـ.ش، شاه به طور رسمی از واشنتگن دیدار می کند که هدف مهم این سفر برقراری روابط هرچه بیشتر دیپلماتیک بین ایران و امریکا بود، که در اعتراض به این مسافرت دانش جویان ایرانی در مقابل کاخ سفید به تظاهرات پرداختند و پلیس امریکا به مقابله با آنان دست زد و برای متفرق کردن آنان به طور وسیعی از کارهای اشک آور استفاده نمود بطوری که در هنگام نواختن سرود ملی دو کشور، شاه و شهبانو و رییس جمهور امریکا به علت وزش باد، مرتباً اشک های چشمان خود را با دستمال پاک می کردند.
* سیاست دولت کارتر در قبال رژیم شاه: … روابط محمدرضا و هویدا با کارتر حسنه بنود زیرا در طول انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، محمدرضا کمک های زیادی به حزب جمهوری خواه نموده بود… و روشن بود که رژیم محمدرضا به قدرت های غربی و به خصوص امریکا متکی است و اکنون کارتر از محمدرضا خواسته است که برای رژیمش چهره مناسبی کسب کند. هدف دولت امریکا فقط ایجاد اصلاحاتی در رژیم محمدرضا بود، در حدی که حملات افکار عمومی غرب علیه او و سیاست های امریکا در خاورمیانه کاهش یابد و نه بیشتر، تقریباً شبیه همان سیاستی که کندی در قبال محمدرضا در پیش گرفت…(16) متعاقب سفر شاه به آمریکا در 31 دسامبر 1977 کارتر دیدار یک شبه ای از ایران می کند که در جهت تحکیم روابط دوستانه و تجدید اعتماد متقابل بین ایران و آمریکا بود. کارتر در سخنانش از ایران به عنوان جزیره صلح و ثبات در یک منطقه آشوب زده نام برد و با لحنی پر آب و تاب از محبوبیت شاه و عشق مردم ایران به او سخن گفت که تردیدی نیست آن شب شاه از سخنان کارتر غرق در شادی و سرور شد.(17) انتخاب جمشید آموزگار به جای هویدا: … محمدرضا برای جلب رضایت کارتر مجبور شد که هویدا را بر کنار و جمشید آموزگار را که مورد تأیید دمکرات ها بود به پست نخست وزیری برساند و فضای باز سیاسی را اعلام کند…(18) … غرور آموزگار و احساس قدرت و ثبات، موجب شد که وی بی ملاحظه به جنگ امام و مردم برود در 17 دی 56 مقاله ای در روزنامه اطلاعات چاپ شد و به دنبال آن در 19 دی تظاهرات مردم قم آغاز شد و انقلاب شروع خود را اعلام کرد ولی هیچ کس اوضاع را زیاد جدی نگرفت تصور می رفت که این بحران نیز مانند بحران زمان مصدق و یا 15 خرداد است و با برخی اقدامات ماجرا به خوبی و خوشی پایان می یابد…(19) در خلال دوران حساسی که رژیم پهلوی در آستانه سقوط قرار داشت، شاه که به کلی مستأصل و وامانده بود، غالباً با مقامات امریکایی و حتی انگلیسی به مشورت و نظرخواهی می پرداخت از جمله پس از سقوط دولت آموزگار در 5 شهریور 57 طبق عادت معمول خود مدتی راجع به مسأله جانشینی آموزگار با سفیر امریکا (سولیوان) تبادل نظرهای زیادی کرد. استیصال شاه به حدی قابل لمس بود که "مایکل بلومنتال" وزیر خزانه داری آمریکا در بازگشت از سفر به ایران و ملاقات با شاه گفته بود: "او به کلی درمانده است".(20) در همین ایام علی امینی عنصر وابسته امریکا پیش نهاد کابینه اتحاد ملی را نمود ولی شاه، شریف امامی (رییسی لژ بزرگ فراماسونری ایران و رییس مجلس سنا) را مأمور تشکیل آن نمود. قابل ذکر است که بیشتر از این شاه در هنگام ورود به امریکا در نوامبر 1977 در مصاحبه با "آرنود و برش گراو" خبرنگار مجله نیوزویک، و در پاسخ به این سؤال که دولت ایران دو هفته پیش اعلام داشت پرزیدنت کندی در سال 1961 پرداخت مبلغ 35 میلیون دلار کمک امریکا به ایران را منوط به انتصاب دکتر علی امینی به نخست وزیری کرده است. آیا شما این ادعای دولت را تایید می کنید؟، گفته بود: "این البته یک مسأله کهنه است ولی حقیقت دارد."(21) به طور کلی شاه در ملاقات های پی در پی با سفیر انگلیس در ایران هم چنان به دنبال رفع این نگرانی دایمی خود بود که آیا دولت انگلیس به تحریک و حمایت مخالفین او مشغول است یا نه؟! در این رابطه پارسونز در ملاقات با شاه مورخ 16 سپتامبر یا 25 شهریور 57 می نویسد: "من تأکید کردم که بین ما و آمریکاییها در تهران و هم چنین بین لندن و واشنگتن در سطوح بالاتر تماس و هم کاری نزدیک درباره مسایل مربوط به ایران برقرار است و او می تواند اطمینان داشته باشد که وحدت نظر کامل درباره ایران، بین ما وجود دارد.(22) دولت امریکا که در اجرای دکترین نیکسون و پس از سفرش به ایران (که در سه شنبه 30 مه 1972/9 خرداد 1351 صورت گرفته بود) هم چنان مصمم به حمایت از دولت ایران بود (زیرا بنا بر نظر نیکسون امریکا با ارسال اسلحه و مهمات به جای نیروی نظامی به کشورهای مختلف جهان به ویژه مناطق نفت خیز، می بایستی از دوستان خود یعنی همان رژیم های وابسته، برای دفاع از منافع حیاتی خویش، دفاع می کرد این بار نیز در پیامی که اردشیر زاهدی (سفیر ایران در امریکا) روز 12 سپتامبر 1978 شهریور 57 به تهران آورده بود، چراغ سبزی را به شاه نشان داده بود که مضمون پیام چنین بود: "دولت ایالت متحده امریکا از رویه ی سابق خود که جلوگیری از اعمال قدرت توسط شاه بوده است دست برداشته و به شاه آزادی کامل در تصمیم گیری می دهد تا خود هر طور که بهتر می داند در صدد رفع مشکلات برآید."(23) پرویز راجی نیز (سفیر ایران در لندن) در گزارشات خود خبری را آورده است که به دلیل خوشبینی بیش از حد شاه به حمایت های امریکا و نشان دادن عمق وابستگی های شاه و کارتر حایز اهمیت است. وی نوشته است: در ملاقاتی که در 8 اوت 1978/7 مرداد 57 با شاه داشتم به او گفتم که از جانب انگلیسی ها هرگز نگران نباش…سپس شاه گفت: … به خصوص راجع به کاتر باید بگویم که واقعاً کمتر رییس جهور امریکا مثل او تا این حد از ما ستایش کرده و حتی در ملاء عام خود را به عنوان دوست صمیمی ما نشان داده است او حتی اتحاد نظامی بین ایران و امریکا را هم تزلزل ناپذیر توصیف کرده است.(24) یکی از مسایل مهمی که در روند اوج گیری انقلاب اسلامی، امریکا یی ها بدان توجه خاصی داشتندف ممانعت از بروز هر گونه اغتشاش و هرج و مرج در ارتش بود و آن ها همواره با توصیه های خود سعی می کردند که از وحدت صفوف ارتشی حمایت کنند زیرا به نظر می رسد که امریکا یی ها نمی خواستند فتح بابی در مقابله مسلحانه ارتش با رژیم شاه کنند، چرا که نهایتاً اثرات زیان باری را برای ادامه حیات رژیم ببار می آورد. بطوری که حتی کارتر در پیام تلفنی خود به شاه در مورخه 4 مهر 57/26 سپتامبر 1978، ادامه حیات کامل امریکا از او را اعلام داشته و به شاه اطمینان خاطر داده بود که مراتب را به اطلاع ژنرال های ارتش ایران برساند که مبادا خودشان رأساً برای حمایت از شاه و رژیم وارد میدان شوند.(25) هجرت امام (رحمةالله علیه) از عراق به پاریس در مورخه 13 مهرماه57/15 اکتبر 1978 که در حقیقت نقطه عطفی در معرفی انقلاب اسلامی به جهانیان بود، به زعم تحلیل گران امریکایی و رژیم به نوعی دور شدن از حوزه نفوذ انقلاب اسلامی تعبیر می شد، چنان که در ابتدای امر تصور می کردند که با رفتن ایشان به پاریس، ندای انقلاب در امواج دریای بیکران مسایل جهانی حل خواهد شد که این مطلب فی الجمله سخن همه عوامل داخلی و خارجی بود به طوری که شریف امامی نخست وزیر گفته بود: "خمینی به محض ورود به پاریس از خاطره ها محو و فراموش شد."(26) و در همین حال بنا به روایت اسناد ساواک در 19/7 57 از طرف ساواک دستورالعملی صادر شد که می بایست کمیته ای برای حفاظت از اتباع امریکایی تشکیل شود زیرا خوف آن می رفت که آنان مورد تهاجم قرار گیرند.(27) در اواخر مهر 57 برابر با اواسط اکتبر 1978 پارسونز و سولیوان سفرای انگلیس و امریکا در ایران با تأیید نخست وزیر وقت به ژنرال اویسی فرماندار نظامی تهران ملاقات نموده و شایعه کودتایی نظامی را با حمایت انگلیس و امریکا تکذیب نموده و تأیید می کنند که دول مزبور وحدت نظر دارند که تنها راه حل خروج از بحران ایران پیشرفت تدریجی به سوی دمکراسی است…(28) در اواخر ماه اکتبر 1978 اوایل آبان 57 موقعیت بگونه ای بود که شاه هنوز ارتش را به طور کامل تحت فرماندهی خود داشت، امریکایی ها برای هر اقدامی به او چراغ سبز داده بودند و شوروی صرفاً از دور نظاره گر اوضاع بود و همواره، متذکر می شد که هیچ کس حق دخالت در امور داخلی ایران را ندارد.(29) در روز چهارم نوامبر 1978/13 آبان 57، شاه، سولیوان و پارسونز را به کاخ فرا می خواند که این ملاقات یکی از طولانی ترین ملاقات ها با آن دو بود، در این دیدار شاه خطاب به آن ها می گوید که پیامی تلفنی از برژینسکی مشاور امنیت ملی کارتر دریافت کرده مبنی بر این که امریکا از هر تصمیمی که وی برای فائق شدن بر بحران اتخاذ کند، چه تشکیل دولتی ائتلافی و چه نظامی حمایت خواهد کرد.(30) در روز 5 نوامبر یا 14 آبان 57 مردم به مناسبت آزادی مرحوم آیت الله طالقانی و دیگر زندانیان سیاسی تظاهرات گسترده ای را انجام دادند که در طی آن برخی بانک ها و مغازه های مشروب-فروشی و تعدادی ساختمان های دولتی به آتش کشیده شد. نکته قابل توجه در همین رابطه سخنی است که پارسونز اظهار داشته است او می نویسد: "نکته جالب این که به هنگام آتش کشیدن بعضی از بانک ها، کسی به فکر غارت و بردن پول ها نبود…(31) در همین روز قسمتی از سفارت انگلیس نیز به آتش کشیده می شود و شریف امامی استعفاء می دهد و سفیر امریکا در تهران با ارسال پیامی به واشنگتن خواستار خروج اتباع امریکایی و برنامه ریزی لازم در این رابطه شد که کارتر پذیرفت و اعلام کرد که به کوشش های شاه در جهت برقراری دمکراسی در ایران ارج می نهد.(32)
* دفاع رسمی امریکا از کابینه نظامی ازهاری: در اطلاعیه وزارت خارجه امریکا در مورد دفاع از روی کار آمدن کابینه نظامی ازهاری که در 15 آبان 57 بر سر کار آمدن چنین آمده است: "شاه فقط موقعی با استفاده از اختیارات خود دست به تشکیل یک کابینه نظامی زده است که برایش آشکار شد در حال حاضر هیچ شانسی در روی کار آوردن کابینه غیرنظامی دیگری وجود ندارد تا بتواند از طریق آن نظم و آرامش مورد نیاز برای برگزاری انتخابات را به کشور بازگرداند."(33) هم چنین در نامه سرّی سفارت امریکا در تهران به وزارت خارجه امریکا در واشنگتن ضمن اصرار بر این مطلب آمده است که: "زمان راه حل نظامی هم مهم است… یک برنامه ی روابط عمومی کمک خواهد کرد که مردم را به این عقیده برساند که راه حل نظامی به خاطر پافشاری مخالفان به دولت تحمیل شده است"…(34)

تغییر سیاست آمریکا

هم زمان با اوج گیری تظاهرات گسترده مردم و دانش جویان در 16 آذر 57/ دسامبر 1978 که منجر به شهادت جمعی از مردم و دانش جویان گردید، کارتر اعلام کرد: "ترجیح می دهم که شاه هم چنان نقش مهمی را به عهده داشته باشد ولی این مسأله ای است که باید مردم ایران درباره اش تصمیم بگیرند."(35) متعاقب آن مقامات امریکایی در 15 دسامبر 1978/ 24 آذر 57 برای اولین بار رسماً اعلام کردند: "بدون آن که رغبتی به دخالت در امور ایران داشته باشند با اعزام نمایندگانی فعالیت خود را برای یاری رساندن به شاه در جهت تشکیل یک دولت غیرنظامی آغاز کرده اند که البته این اقدام یکی از موارد توصیه شده، "جرج بال" بود که به دنبال توصیه های وی (بال معاون وزارت خارجه در دوره کندی و جانسون بود که در همین ایام تحقیقاتی را درباره مسایل ایران انجام داد) مقامات واشنگتن دستور تخلیه اتباع امریکایی از ایران را صادر کردند.(36) در چنین شرایطی علی امینی پیش نهاد تشکیل شورای سلطنت را داد و شاه از غلامحسین صدیقی (از وزرای کابینه دکتر مصدق) خواست تا مطالعاتی را در زمینه تشکیل یک کابینه ائتلافی بعمل آورد و درست در همین زمان نشانه های تمرّد نیز در واحدهای مختلف ارتش مشاهده می شد. در روز 23 دسامبر 1978/ 2 دی 57 مدیر آمریکایی شرکت خدمات نفتی ترور شد و این حادثه خروج کارشناسان خارجی را از مناطق نفتی تسریح نمود. پس از آن در روز 3 دی سفارت امریکا نیز برای نخستین بار مورد حمله قرار گرفت که بر اثر پرتاب گاز اشک آور و مقابله پلیس، تظاهرکنندگان متفرق شدند. در روز 28 دسامبر/ 7 دی 57 اردشیر زاهدی (فرزند سرلشکر فضل الله زاهدی عالم کودتای 28 مرداد) و سفیر ایران در امریکا، به ایران بازگشت و به فعالیت شدیدی دست زد. او از تشکیل حکومتی قوی و اقدامی نظامی طرف داری می کرد که ظاهراً با حمایت و اطلاع برژینسکی مشاور امنیت ملی کارتر بوده است.(37) در روز 31 دسامبر 10 دی 57 نخست وزیریِ بختیار از سوی شاه و به خارج رفتن شاه برای استراحت پزشکی، رسماً اعلام شد و در همین روز سولیوان سفیر امریکا در ایران ضمن تکذیب شایعه تخلیه دسته جمعی اتباع امریکا از ایران از آمریکا یی ها خواست تا موقتاً کشور را ترک کنند.(38)

کنفرانس گوادلوپ و نتایج آن

تماس تلفنی کارتر با محمدرضا، رزالین با فرح و برژینسکی با اردشیر زاهدی قطع نمی شد. سفرای انگلیس و امریکا نیز مدام به نخست وزیر و قره باغی (رییس ستاد ارتش) و امثالهم می گفتند که مقاومت کنید، ما با شما هستیم؛ این رویه تا اواخر دولت ازهاری ادامه داشت… تا این که در کنفرانس گودالوپ سران غرب امید خود را به بختیار بستند.(39) در 5 ژانویه 1979/ 15 دی 57 سران چهار کشور بزرگ در گودالوپ تشکیل جلسه دادند که عبارت بودند از:
1. هلموت اشمیت، صدراعظم آلمان غربی
2. جیمز کالاهان نخست وزیر انگلیس
3. کارتر رییس جمهوری امریکا
4. ژیسکاردستن رییس جمهور فرانسه
هدف عمده مذاکراتشان این بود که همه با هم برای انتخاب بهترین راه در جهت حفظ منافع شان در ایران به توافق برسند. اشمیت و کالاهان بر حمایت از شاه پافشاری داشتند ولی کارتر و ژیسکار دستن اعتقاد به عدم امکان حمایت از شاه داشتند.(40) ولی سخن کارتر صحیح تر به نظر می رسد که در خاطراتش نوشته است: "در کوادلوپ هیچ کدام از مخاطبان من در دفاع از شاه حرارت به خرج نداد و هر سه آن ها عقیده داشتند که شاه باید جایش را به یک دولت غیرنظامی بدهد و ایران را ترک کند اما با من هم عقیده بودند که ارتش ایران باید متحد و یک پارچه باقی بماند. ژیسکاردستن محرمانه به من گفت که او تصمیم داشته آیت الله را از فرانسه اخراج کند ولی شاه از او خواستند که چنین کاری را نکند به این دلیل که خمینی در لیبی با سوریه یا یک کشور دیگر عرب دشمنِ ایران، خطرناک تر خواهد بود.(41) متعاقب این کنفرانس ژنرال هایزر برای تثبیت وحدت ارتش و جلوگیری از هر گونه اغتشاش و از هم پاشیدگی صفوف آن در 17 دی 57/ ژانویه 1979 وارد تهران شد. هدف عمده مأموریت او این بود که ژنرال های ارتش ایران را از فکرِ یک اقدام نظامی یا کودتا باز دارد و آن ها را به پشتیبانی از حکومت بختیار پس از خروج شاه وادار سازد. و در حالی که آمدن هایزر به ایران از سوی مردم به عنوان یکی از دلایل آشکار حمایت امریکا از بختیار تلقی می شد، دیگر کار از کار گذشته بود و نهایتاً هایزر در انجام مأموریت خود توفیقی نیافت.(42) در 11 ژانویه 21 دی ماه 57 سایروس ونس وزیر خارجه امریکا و سخن گوی کنفرانس گوادلوپ در مصاحبه ای در واشنگتن اعلام کرد که: "شاه در نظر دارد تعطیلات خود را در خارج از ایران بگذارند و دولت ایالات متحده نیز این تصمیم-گیری را تأیید می کند. امریکا احساس می کند که شاه دیگر در آینده نقشی ندارد.(43) و بالاخره در روز 16 ژانویه 1979/ 26 دی 57 در حالی که شادی زاید الوصفی تمامی مردم ایران بالاخص مردم تهران را فرا گرفته بود، شاه از ایران خارج شد. مسأله مهمی که نباید نادیه انگاشته شود عبارتست از مسأله مداخله نظامی امریکا در ایران و با توجه به این که این امر برای روس ها اهمیت زیادی داشت لذا ممکن بود که در اثر حمله امریکا، روس ها از موضع انفعالی بیرون آیند که در آن صورت امریکا متضرب می شد، سخن فردوست در این رابطه قابل توجه است: اگر امریکا در ایران مداخله نظامی می کرد با عمل مشابه از سوی شوروی مواجه می شد و این در حالی بود که در شرایط عادی روس ها می توانستند ظرف 48 ساعت به وسیله واحدهای هوا برد نقاط حساس را به تصرف درآورند و از راه زمین به تدریج 50 لشکر را وارد خاک ایران کنند و امریکا برای اعزام یک لشکر 20 هزار کیلومتر را باید با کشتی طی می کرد. بدین ترتیب هیچ امکانی برای دوام بختیار باقی نماند و او نتوانست بیش از 37 روز مقابل انقلاب تاب بیاورد و سقوط کرد.(44) هم چنین فردوست اشاره می کند: "خیانتی که او کرد لغو سفارشاتِ وسایل نظامی با امریکا و انگلیس بود. مسلماً یکی از مأموریت های هایزر همین بود، زیرا واسطه لغو قراداد نظامی باشد. جمع این سفارشات ظاهراً حدود 11 میلیارد دلار بود که اکثر این وجوه به عنوان پیش قسط پرداخت شده بود. و مسلم است که از این بابت حق و حساب کلانی در خارج به بختیار پرداخت شده است… (45) امام خمینی "رحمةالله علیه" در پاریس از مردم خواست تا روز 19 ژانویه 79/29 دی ماه علیه حکومت غیرقانونی بختیار تظاهرات کنند و در جواب خواست کارتر بر حمایت از دولت بختیار قاطعانه اظهار داشت: "کارتر حق ندارد درباره قانونی بودن یا نبودن یک دولت اظهارنظر کند… و آرامش و ثبات نیز موقعی به ایران بازمی گردد که دولت های خارجی دست از دخالت در امور داخلی ایران بردارند."(46)

پی نوشت ها:

1. مهدوی، عبدالرضا هوشنگ، همان اثر، صص 376، 377 و…
2. میلیسو، مأموریت امریکایی ها در ایران، ترجمه حسین ابوترابیان، تهران 56 نشر پیام ص 4 به بعد.
3. ر.ک، منصوری، جواد، 25 سال حاکمیت امریکا بر ایران، صفحات 30 به بعد.
4. آل احمد جلال، خدمت و ضیافت روشن فکران، انتشارات خوارزمی، 1357 جلد دوم ص 94-93.
5. آیت ، شهید حسن، چهره حقیقی مصدق السلطنه، صفحه 73 و منصوری، همان اثر ص 71.
6. روبین، جنگ قدرت ها در ایران، محمود شرقی، نشر آشتیانی 63، صفحه 85.
7. همان مأخذ، صفحه 87.
8. همان مأخذ، صفحه 91.
9. هالیدی، دیکتاتوری و توسعه سرمایه داری در ایران، امیرکبیر، صفحه 263.
10. مهدوی، عبدالرضا هوشنگ، تاریخ روابط خارج ایران از پایان جنگ دوم تا سقوط رژیم پهلوی، نشر نو 1368، صفحه 204.
11. همان مأخذ، ص 206، به نقل از روزنامه کیهان، 29 اردیبهشت 1358.
12. برای توضیح بیشتر به روبین، جنگ قدرت ها ص 105 به بعد مراجعه شود.
13. روبین، همان اثر، ص 220.
14. روبین، همان اثر، صص 143-139.
15. ر.ک، ترنر، استانفیلد، پنهان کاری و دمکراسی، ترجمه دکتر حسین ابوترابیان نشر ا.ط، چاپ دوم، صفحات 185-180.
16. خاطرات ارتشبد حسین فردوست، مؤسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، 1370 چ دوم، ج اول، ص 565
17. ر.ک. پارسونز، سرآنتونی (سفیر سابق انگلیس در ایران)، غرور و سقوط، ترجمه دکتر راستین، تهران نشر هفته، 63 چ اول صفحات 97-94.
18. خاطرات فردوست، همان اثر، صفحه 573.
19. خاطرات فردوست، همان اثر، صفحه 575.
20. هویدا، فریدون، سقوط شاه، ترجمه ح.ا. مهران، نشر اطلاعات 1365، صفحه 47.
21. هویدا، همان اثر، صفحه 52.
22. پارسونز، همان اثر، ص 119.

زندگینامه آدولف هیتلر

کودکی آدولف هیتلر


دوران کودکی هیتلر

آدولف هیتلر حدود ساعت ۰۶:۳۰ بعد از ظهر۲۰ آوریل ۱۸۸۹ دربراونا-آم-این، شهری کوچک در نزدیکی لینتز در ایالت اتریش شمالی، بین مرز اتریش و آلمان زاده شد. پدر او آلویس هیتلر ( ۱۸۳۷ – ۱۹۰۳)، یک کارمند پائین رتبه گمرک بود.
مادر هیتلر، کلارا هیتلر (زادهٔ پولزل)، دومین دختر عموی آلویس بود. او شش بچه به دنیا آورد. تنها آدولف، که دومین فرزندش بود، و خواهر کوچکش پاولا در کودکی زنده ماندند.
در کتابش نبرد من، که تا اندازه‌ای تبلیغاتی نوشته شده بود، آدولف لحنی مودبانه درباره پدرش دارد، به هر حال او اظهار می‌کرد تصمیم جدی که برای نقاش شدن داشت باعث اختلاف نظرات بسیاری در بین آن ها شده بود. در ژانویه ۱۹۰۳ الویس درگذشت، و در دسامبر ۱۹۰۷ کلارا به دلیل ابتلا به سرطان سینه فوت نمود.

جوانی
هیتلر پس از بازگشت از جنگ اوّل جهانی با ارثیهٔ پدرش و پولی که مادرش به او داده بود تصمیم گرفت که در مدرسهٔ هنر ثبت نام کند.
از سال ۱۹۰۵ به بعد هیتلر در یک پرورشگاه یتیمان بوهامایی زندگی می‌کرد و مادرش را تحت حمایت خود داشت. او دو بار از موسسهٔ هنرهای زیبای وین (۱۹۰۷-۱۹۰۸) به خاطر «عدم صلاحیت در نقاشی» مطرود شد. به او گفته شد که توانایی‌هایش بیشتر در زمینهٔ معماری کاربرد دارد. وی درخاطراتش که نمایانگر مجذوبیتش به همین موضوع است میگوید:
«هدف من از این سفر بررسی گالری موزهٔ کرت بود. اما کمی بعد از اینکه به تابلویی دقت می‌کردم متوجه میشدم چیز دیگریست که توجه مرا به خود جلب می‌کند، خود موزه. از صبح تا نیمه شب، توجهم از موضوعی به موضوع دیگر عوض میشد اما این ساختمان موزه بود که بیشترین توجه من روی آن متمرکز شده بود.» (نبرد من، بخش ۲، بند سوم)
بنا به سفارش رئیس آموزشگاه، وی متقاعد شد که مسیر تحصیلیش را تغییر دهد. ولی وی تحصیلات لازم برای معماری را نگذرانده بود:
«ظرف چند روز من خودم متوجه شدم که بهتر است من روزی یک معمار شوم. مسلماً این راه واقعاً مشکل است. برای رشته‌ای که من از سر لجبازی به ریلشوله (Realschule) که شدیداً لازم بود بی توجهی کردم. کسی نمیتواند بدون گذراندن دورهٔ مقدماتی عمران، تحصیلان آکادمیک معماری را پی بگیرد و این دومی مدرک دبیرستانی لازم دارد. من هیچکدامش را ندارم. تحقق آمال‌های هنری من در عمل غیر ممکن است.» (نبرد من، بخش۲ ، بند ۵٬۶)
در ۲۱ دسامبر ۱۹۰۷ مادرش با یک مرگ دردناک بر اثر سرطان سینه در سن ۴۷ سالگی فوت کرد. هیتلر از طریق دادگاهی در لینز تمامی سهم یتیمیش را به خواهرش پائولا (Paula) واگذار کرد. آدولف در ۲۱ سالگی وارث ثروت یکی از عمه(خاله) ‌هایش شد. او به عنوان یک نقاش در وین مشغول کار شد. او از روی کارت پستال‌ها طرح میکشید و به کاسب‌ها و توریست ‌ها میفروخت. تا قبل از جنگ جهانی اول وی حدود ۲۰۰۰ تابلوی اینچنینی نقاشی کرد.
بعد از دومین بار اخراج از موسسهٔ هنرهای زیبا هیتلر دچار فقر مالی شدیدی شد. در ۱۹۰۹ وی به دنبال سرپناهی میگشت و در ۱۹۱۰ در خانه‌ای که برای کارگران فقیر در نظر گرفته شده بود سکنی گزید.
هیتلر میگوید وی در ابتدا در وین یهودستیز شد هنگامی که یک جامعهٔ بزرگ مسیحی را در سر میپروراند شامل مسیحیان ارتدوکسی که از روسیه بخاطر برنامه‌های جدید میگریختند. وین بستر و شروع اندیشه‌های تبعیض آمیز مذهبی و راشیسم در قرن نوزدهم بود. هیتلر احتمالاً تحت تأثیر نویسنده‌ها، نظریه پردازان و یهودستیزانی چون لنز ون لیبن فیلز (Lanz von Liebenfels)و بحث‌های سیاستمندارانی چون کارل لوگر (Karl Lueger)، موسس حزب جامعهٔ مسیحیان و شهردار وین قرار گرفته باشد. هیتلر در سال‌های اقامت خود در وین به عضویت یک گروه فعال ضد یهود در آمد. در آن زمان اغلب، اهالی وین مردم یهودی را تحقیر می‌کردند.
علاوه بر این مخالفت با یهود ریشه‌ای عمیق در فرهنگ کاتولیک‌های اتریش داشت. وین دارای یک جامعه بزرگ یهودی، شامل بسیاری از یهودی‌های ارتدکس اروپای شرقی بود. سرانجام هیتلر باور نمود که یهودی‌ها دشمن فطری و مسلم آریایی‌ها هستند و هم چنین عامل اصلی مشکلات اقتصادی آلمان هستند.
در سال ۱۹۱۳، هیتلر برای اجتناب از خدمت سربازی در ارتش اتریش - مجارستان به مونیخ نقل مکان کرد. بیشتر هم نژادان آلمانی او نیز این مشکل را داشتند. ارتش اتریش بعدها او را بازداشت کرد و مورد آزمایش جسمانی قرار داد که برای خدمت نامناسب تشخیص داده شد، او مجاز به بازگشت به مونیخ شد. اما وقتی در اوت ۱۹۱۴ امپراتوری آلمان جنگ جهانی اول را آغاز کرد، برای لشکر باواریَن داوطلب شد. او یک سرباز وظیفه فعال بود که به عنوان پیغام آور در فرانسه و بلژیک در معرض دید آتش دشمن خدمت کرد. اگر چه خدمت هیتلر قابل تقدیر بود ولی به خاطر این که تابعت آلمانی او مفقود شده بود هرگز به بالاتر از سرجوخه ترفیع نیافت. او دوبار برای شجاعت در جنگ نشان صلیب آهنی، درجه دو، در دسامبر ۱۹۱۵، و صلیب آهنی، درجه یک (به ندرت به سرجوخه‌ها اعطا می‌شود)، در اوت ۱۹۱۸ را دریافت کرد.
در مدت جنگ هیتلر یک آلمانی میهن پرست دو آتشه شد، هرچند او تا سال ۱۹۳۲ تابعیت آلمانی نداشت. وقتی که مردم اعتقاد به شکست ناپذیری ارتش آلمان داشتند، آلمان در نوامبر سال ۱۹۱۸ تسلیم شد. هیتلر به خاطر تسلیم شدن آلمان دچار شوک شدیدی شد. او در آن زمان به خاطر حمله گازهای سمّی در بیمارستان صحرایی بود و به طور موقت دچار نابینایی شده بود. مانند بسیاری از میهن پرستان، او سیاست مداران غیرنظامی را در تسلیم شدن آلمان مقصر می‌دانست.


حزب نازی
پس از جنگ هیتلر در ارتش ماندگار شد، و وظیفه سرکوبی شورش سوسیالیست‌ها را به خصوص در مونیخ، به عهده گرفت، چون او در سال ۱۹۱۹به آنجا بازگشته بود.
در همین زمان بود که فعالیت سیاسی هیتلر آغاز شد و وی به عنوان مأمور مخفی سازمان ضداطلاعات ارتش آلمان، و در رابطه با برخی رهبران افراطی نظامی چون ژنرال لودندروف، گروه کوچک خود را تأسیس کرد؛ همان گروهی که سپس به حزب ملی کارگران سوسیالیست آلمان (حزب نازی) بدل شد.
در نوامبر ۱۹۲۳ ژنرال لودندروف و هیتلر کودتای نافرجامی را ترتیب دادند که به کودتای مونیخ معروف است. (این کودتا را با نام کودتای آبجوفروشی نیز می شناسند.)
نتیجه جنگ جهانی اول برای آلمان شکستی فاجعه بار بود. کشورهای پیروزمند در «عهدنامه ورسای» شرایطی بس خفت بار را به این کشور تحمیل کردند. هیتلر مانند بسیاری از هم نسلان خود، تسلیم آلمان را رد می‌کرد، شکست آلمان را نتیجه اتحاد یهودیان و کمونیست‌ها می‌دانست و خواهان جبران آن بود. هیتلر پس از جنگ در سی سالگی به فعالیت تشکیلاتی روی آورد و در سال ۱۹۱۹ به جریان فاشیستی حزب کارگری آلمان پیوست. در جریان فعالیت‌های تبلیغاتی استعداد بی نظیر خود را در ایراد سخنرانی‌های پرهیجان و تحریک آمیز نشان داد. او شعارهای ساده و تکراری را با لحنی تند و آتشین بیان می‌کرد و نفرت و کینه توزی را به جان هواداران می‌دمید.
در سال ۱۹۲۱ هیتلر و هواداران افراطی او جریانی به نام حزب ملی کارگران سوسیالیست آلمان با نام اختصاری (حزب نازی) تشکیل دادند. این حزب در سال ۱۹۲۳ در مونیخ دست به شورش مسلحانه زد. اقدام نازی‌ها به شکست انجامید، هیتلر دستگیر شد و نه ماه به زندان افتاد.
هیتلر مرام سیاسی خود را به روشنی در کتاب «نبرد من» تشریح کرده‌است. به عقیده او عناصر «بیگانه» یا «غیر آریایی» باید از میان ملت آلمان زدوده شود، تا پاکی و اصالت خون ژرمن تأمین گردد. ملت آلمان باید خود را برای سروری جهان آماده کند. نازی‌ها حق خود می‌دانند که برای رسیدن به این هدف از هر وسیله‌ای استفاده کنند و تمام اقوام و ملت‌های «پست و غیر اصیل» را از سر راه خود بردارند. ناسیونال سوسیالیسم بیان ایدئولوژیک ساده و در عین حال کاملی برای یک نظام تام گرا (توتالیتر) است، که سلطه مطلق و انحصاری شالوده آن است، با شعارهایی از قبیل: ملت واحد، رهبر واحد، ایدئولوژی واحد، حزب واحد. حزب نازی از سال ۱۹۲۵ سیاست تازه‌ای در پیش گرفت . هیتلر در نطق‌های آتشین خود وعده می‌داد که با تشکیل رایش سوم مردم آلمان به پیشرفت و بهروزی کامل دست خواهند یافت و تمام مشکلات جامعه حل خواهد شد. با شکست «رایش دوم» در جنگ جهانی اول، در آلمان «جمهوری وایمار» تشکیل شده بود، که در بحران غرقه بود. در جامعه‌ای که لایه‌های گسترده مردم با بی کاری و فقر روبرو بودند، سخنان هیتلر برای برخی جذابیت داشت.


مسیر قدرت هیتلر
در انتخابات سال ۱۹۳۲ حزب نازی ۳۰ درصد آرا را کسب کرد و نشان داد که به مهم‌ترین نیروی کشور تبدیل شده‌است. در حالی که نیروهای مترقی و چپ نسبت به خطر قدرت گیری هیتلر هشدار می‌دادند. در سال ۱۹۳۳ بحران سیاسی عمیقی آلمان را فرا گرفته بود. حاکمیت راست گرای کشور بر آن شد که با استفاده از هیتلر به بن بست سیاسی خاتمه دهد و قدرت روزافزون نیروهای چپ را مهار کند. در آن سال هیتلر در رأس دولتی ائتلافی صدر اعظم آلمان شد.


رژیم نازی
هیتلر با رشته‌ای از عملیات خشن (مانند به آتش کشیدن رایش تاگ، پارلمان آلمان) به درهم شکستن مقاومت نیروهای دگراندیش، سرکوب مخالفان و تحکیم قدرت خود دست زد.[نیازمند منبع]
رژیم نازی طی دوازده سال حاکمیت خود در داخل کشور به اختناق شدید، و در سیاست خارجی به تهدید و تجاوز ویرانگرانه دست زد.
حزب نازی برای سرکوب مخالفان سیاسی و عقیدتی، در پپگرد و کشتار یهودیان، یگان‌ ضربتی ویژه‌ای به نام اس آ را سازمان داد. این باندها در گسترش رعب و وحشت در سراسر آلمان و سرزمین‌های اشغال شده، و برپایی نظامی وحشیانه و خفقان آلود فعال بودند.


تجدید تسلیحات و اتحاد دوباره

آدولف هیتلر با بنیتو موسولینی

در مارس سال ۱۹۳۵ هیتلر با اعلام سربازگیری مجدد در ارتش قرارداد ورسای را زیر پا گذاشت. او مصمم به ساخت نیروی نظامی جدید، متشکل از نیروی دریایی و نیروی هوایی بود. نام نویسی بسیاری از مردان و زنان در ارتش جدید، برای حل مشکل بیکاری مناسب بود. ولی مشکلات اقتصادی آلمان بسیار جدی بودند.
در مارس سال ۱۹۳۶ او بار دیگر، با اشغال دوباره مناطق غیر نظامی راین لند به مفاد قرارداد ورسای تجاوز کرد. او جسورتر شد، چون بریتانیا و فرانسه هیچ کاری برای توقفش انجام ندادند. در ژوئیه سال ۱۹۳۶ جنگ داخلی اسپانیا آغاز شد در آن زمان ارتش اسپانیا تحت فرماندهی ژنرال فرانچسکو فرانکو بود. شورشیان مخالف دولت خواستار حکومتی فاشیستی در اسپانیا بودند. هیتلر یگان هایی از ارتش را برای کمک به شورشیان فرستاد. نیروهای مستقر در اسپانیا سلاح های جدید ارتش آلمان و شیوه‌های جنگی خود را آزمایش نمودند، که از آن جمله می‌توان به بمباران شهرهایی همچون گورنیکا و نابودی آن توسط نیروی هوایی آلمان در آوریل سال ۱۹۳۷ اشاره کرد.
هیتلر در ۲۵ اکتبر سال ۱۹۳۶ با دیکتاتور فاشیست ایتالیا بنیتو موسولینی پیمان اتحاد بست. این اتحاد بعدها توسط کشورهایی چون ژاپن، مجارستان، رومانی و بلغارستان گسترش یافت. مجموعه تمام این کشورها، با نام نیروهای محور شناخته می‌شدند. پس از آن در ۵ نوامبر، سال ۱۹۳۷، آدولف هیتلر با مقام رایش جلسه‌ای سری داشت که در آنجا طرح خود، یعنی بدست آوردن «فضای حیاتی» برای ملت آلمان را مطرح نمود. رژیم نازی در سال ۱۹۳۸ الحاق اتریش را به آلمان اعلام کرد. در اول سپتامبر ۱۹۳۹ با حمله برق آسای پیاده نظام مجهز آلمان (ورماخت) به لهستان، جنگ جهانی دوم آغاز گشت.


کشتار و سوزاندن جمعی
طبق آنچه از سرویس های خبری متفقین نقل شده‌است بین سال های ۱۹۴۲ تا ۱۹۴۵، اِس اِس، با همکاری حکومت و نیروهای جدیدی که از کشورهای اشغالی بودند، با روشی معین در حدود سه و نیم میلیون یهودی را در اردوگاه‌های ایرا کشتند. گروهی دیگر نیز به دلیل گرسنگی و بیماری در حین کار اجباری جان می‌دادند.علاوه بر یهودی‌ها، کمونیستها، همجنس‌گرایان، پروتستانها، عقب ماندگان ذهنی، اسیران جنگی شوروی،، پیروان یهوه، بیماران روانی، نیز جزو قربانیان بودند. این کشتارها که توسط نازی‌ها انجام می‌شد، در حال حاضر به طور کلی کشتار و سوزاندن جمعی گفته می‌شوند. امروزه ، برخی از محققین واقع گرایانه بودن این ادعا ها را به شدت به چالش کشیده اند که به این واقعه انکار هولوکاست گفته می شود.


جنگ جهانی دوم
حمله آلمان به روسیه در آغاز برق‌آسا بود و پیروزی های چشمگیری را برای نازی ها به دست آورد ولی با آغاز سرما ورق برگشت. سازمان هواشناسی آلمان پیشبینی زمستان گرمی را کرده بود ولی در عمل چنین نشد، زمستان پیش رو بسیار سخت و سوزان بود. شهر استالینگراد انرژی سربازان آلمان را گرفت. استالین که از سوی ژاپن احساس آرامش کرده بود نیروهای شرقی شوروی را به جبهه غربی کشاند. حمله به ایران نیز آذوقه و سوخت و مهمات و جنگ‌افزار غربی‌ها و البته انبارهای آرد و گندم و سوخت ایران را به روس‌ها رساند. فرماندهان و سپهبدان آلمانی تسلیم شدند و روس‌ها به سوی آلمان پیشروی کردند. در غرب نیز نیروی های آمریکایی و بریتانیایی و تنی چند فرانسوی در روزی شناخته شده به روز دی(D-Day) در کرانه نرماندی پیاده شدند. هیتلر دستور سیاست جنگی سرزمین سوخته را داد که البته انجام نشد.


حقیقت های تازه آشکار شده در مورد حمله آلمان به شوروی
باور عمومی این است که هیتلر می‌خواست همه جا را اشغال کند و دیگر کشورها دخالتی نداشته‌اند واز فرشتگان پاک تر بوده‌اند.اما اسنادی پس از فروپاشی شوروی در کاخ کرملین وبایگانی شوروی سابق پیدا شده این احتمال را مطرح می‌کند که که آلمان در مورد حمله به شوروی فقط پیش دستی کرده است. در بخش «منابع» صفحه چند منبع فارسی وانگلیسی را در این مورد آورده شده است. «ادوراد راژیسکی» در کتابی به نام نخستین زندگی نامه استالین بر پایه‌ی پرونده های مخفی شوروی چاپ در سال ۱۳۷۴ شواهدی را عرضه می کند مبنی بر اینکه استالین می‌خواست به المان حمله کند ولی هیتلر با پی بردن به این نقشه پیش دستی کرد[نیازمند منبع].
راژیسکی اسنادی را ارئه می دهد که طبق ان اکتبر سال 1939 میلادی استالین و هیتلر باهم در یک ایستگاه لهستان دوتکه شده با هم دیدار کردند و حتی یکی از کارکنان خطوط راه آهن لهستان در سال 1972 فاش کرد که در 17 اکتبر سال 1939 این دور رهبر سوار بر قطار زرهی خود در ایستگاه راه آهن شهر لووف با یکدیگر دیدار کردند.
همچنین در سال 1979 مدرکی از بایگانی محرمانه وزرات امور خارجه آمریکا فاش شد که در آن ادگار هوور رییس وقتFBA در 19 ژوییه طی نامه به آدلف برل معاون وزیر امور خارجه آمریکا خبر دیدار استالین وهیتلر در 17 اکتبر در ایستگاه شهر لووف در لهستان با یکدیگر داده است. کتابچه فهرست های ملاقات های استالین که بعد از فروپاشی شوروی در آرشیو ریاست جمهوری روسیه در دسترس مردم قرار داده شده است.راژینسکی متوجه شد استالین در روزهای 17 و 18 اکتبر در کرملین حضور نداشته در حالی که این دوروز کاری در وسط هفته بوده است.(تمامی این مطالب از راؤینسکی در مورد استالین که به فارسی نیز ترجمه شده است ).
اگر این مطلب صحت داشته باشد باید دیدار این دو رهبر جهان در آن کوپه قطار در آن شب تاریخی بیادماندنی ودیدنی باشد. ولی ادوارد راژینسکی معتقد است این پیمان عدم تجاوز تنها یک وقت اضافه برای استالین بود. ولادیمر رزون از افسران ضد اطلاعات کا.گ.ب .(سازمان جاسوسی شوروی )که بعد ها به غرب پناهنده شد می گوید او (رزون )در درس های دانشکده نظامی مربوط به استراژیک شنیده بود که اگر دشمن در تدراک حمله ناگهانی باشد باید ابتدا نیرو های خود در نزدیکی مرز متمرکز نماید و بعد فرودگاه هایش را هرچه نزدیک تر به خط جبه مستقر سازد.رزون در سخنرانی های مربوط به تاریخ نظامی شنیده بود استالین به دلیل اعتماد کردن به هیتلر برای جنگ آمادگی نداشت. اگر او مرتکب چنین اشتباه بسیار جدی شده بود پس چرا بهترین واحد های خود را در نزدیکی مرز مستقر کرده وفرودگاه های نظامی را نزدیک لهستان اشغالی دایر نموده بود؟


شکست و مرگ
آدولف هیتلر رهبر رایش سوم در شامگاه سی ام آوریل ۱۹۴۵ به زندگی خود پایان داد. هیتلر در زمان مرگ تنها ۵۶ سال داشت، اگرچه به گفته شاهدان عینی، در آخرین دوران زندگی پیرمردی خسته و تکیده و بیمار شده بود.[نیازمند منبع] ارتشیان نازی در سال ۱۹۴۳ در جبهه اتحاد شوروی (استالینگراد) و در سال ۱۹۴۴ در جبهه غرب (پیاده شدن نیروهای متفقین در نورماندی در روزِ دیD-Day) ضربات سنگینی متحمل شدند. از آغاز سال ۱۹۴۵ ارتش‌های متفقین راه خود را به درون سرزمین آلمان باز کردند. ارتش‌های ایالات متحده آمریکا و بریتانیا از غرب و ارتش سرخ شوروی از شرق به سوی برلین، پایتخت رایش سوم پیشروی کردند. در ماه آوریل ارتش سرخ شوروی شهر برلین را به محاصره گرفت و به طرف ستاد فرماندهی رایش پیش رفت. هیتلر در مخفیگاه خود، به همراه همسر تازه اش اوا براون دست به خودکشی زد. اوا براون با شکستن کپسول سیانور و هیتلر نیز با سیانور و شلیک هم‌زمان گلوله تپانچه به سرش دست به خودکشی زدند. پیکر بی جان آن دو را کسانی که در سنگر بودند به بیرون بردند و به خواست خود هیتلر که خواسته بود پیکرش چون موسولینی به دست دشمنان نیفتد سوزانده شد.


محبوبیت هیتلر
پس از پایان جنگ متفقین تمامی مسئولیت های جنگ را به عهده شخص هیتلر و تعدادی از اطرفیانش انداختند!آری این ساده ترین کار بود و یهودیان تا توانستند برایش حرف در آوردند افسرده،عقده ایی ،ترسو،نادان،ناقص الخلقه ،دروغ گوی بزرگ ،آدمی بد بخت و هزارن چیز دیگر ولی آیا اگر کسی داری چنین صفاتی باشد آیا می تواند در دل مردم جای داشته باشد؟!چگونه هیتلر در دل مردم جای گرفت و اگر هیتلر مردم را مجبور می کرد چگونه مردم آلمان بعد از مرگ پیشوای خود تا دم مرگ مقاومت می کردند و این مقاومت تا 15 روز ادامه یافته است؟شاید پاسخش این باشد مردم از ‘’’روح هیتلر’’’ می ترسیدند!!! با نگاهی به مدیریت و مهربانی هیتلر می توان فهمید چگونه مردم آلمان هیتلر را دوست داشته اند. پس پایان جنگ اول مردم آلمان سرشکسته و سرافکنده نجبور بودند تا آخرین قران هزینه گلوله کشور های پیروز را بدهند.آلمان اجازه نداشت نیروی هوایی ودریایی و نیروی زمینی داشته باشد.تورم زیاد(در روز 11 اكتبر 1923 یک دلار آمریکا برابر 4 میلیارد مارک شد[منبع])وبی کاری(نزدیک 6 میلیون نفر بی کار) و از سوی دیگر پوچ شدن مردم آلمان از سوی دیگر و فشار پیروز شدگان جنگ اول روز به روز آلمان به نابودی می رفت.در چنین زمانی گروهی میهن پرست واقعی و سربازان وطن دوست جنگ اول با تشکیل حزبی ملی شروع به کار کردند(حزب ناسوینال سوسیالیست آلمان) که در کودتای مونیخ دستگیر شدند و رهبر این حزب آدولف هیتلر بود دستیگر شد و 9 ماه در زندان بود و در این مدت کتاب معروف خود ‘’’نبرد من’’’ را نوشت و مخفیانه دوباره شروع به کار کرد.با ناتوانی جمهوری وایمار آدولف هیتلر شروع به تبلیغات حزب خود و جا افتادن در دل مردم کرد که او و هم حزبی هایش توانستند به مجلس آلمان راه یابند در دوره انتخابات بعدی نازیان آلمان قدرت بیشتری گرفتند حزب نازی شروع به ایجاد شغل و باز سازی کارخانه ها کردند و مردم روز به روز به قدرت اینان ایمان می آوردند و خود را باور می کردند.پس از مرگ هیندنبرگ مجلس آلمان هیتلر را به عنوان پیشوا انتخاب و علام کرد یعنی در سال 1312 خورشید ی.با پیشوایی هیتلر حزب نازی قدرت زیادی گرفت و می توانست خائنین را از میان بر دارد(البته می توانستند آنها را فقط از قدرت بر کنار کند و نیازی به اینقدر خشونت نبود)


همه چیز از نو شروع می شود
همه چیز از نو شروع می شود کارخانه ها شروع به جذب نیروی کار می کنند.ارتش کم کم شروع به نو شدن وتجهیز شدن می شود(این تنها راهی بود که عهد نامه ورسای را می توانست متوقف نماید)در انبار های مرغ داری نیروی هوایی که نباید بر اساس عهدنامه ورسای وجود داشته باشد شروع به کار کردند.گلایدر سوارهای هیتلر امروز ی که فردا به خلبانان ماهر جنگ می شدند.بررسی و یاجاد نیروی زرهی که نباید وجود داشت توسط ژنرال هاینز گودریان در روسیه تانک می ساختند و آزمایش می کردند.
با پیشوایی هیتلر در سال 1310 همه چیز در حال پیشرفت بود تا بدان جایی كه عهد نامه ورسای را پاره کردند.آلمان سربازگیری را شروع کرده بود و از طرفی دانشمندان شروع به ساخت وسیله های جدیدی کردند مردم روز به روز خوشحال تر بودند اما تمام چیز هایی را که در جنگ اول از دست داده بودند باید پس می گرفتد. اتریش که در جنگ اول متحمل عهدنامه ی سن ژرمن شده بود و این کشور هم مانند آلمان از خیلی کارها منع شده بود واز 20 در صد جمعیت آلمانی زبان خود منع شده بود در همه پرسی مردم این کشور به الحاق شدن به امپراتوری رایش سوم نظز مثبت دادند و ارتش و دولتمداران آلمان وارد این کشور شدند.یکی از رویاهای هیتلر به حقیقت پیوست متحد شدن آریایی ها.این پیروزی قدرت آلمان را زیاد کرد تمام کشورها پیروز شده فکر نمی کردند که کمر آلمان راست بشود اما هیتلر این کار کرده بود:’’’باز گردانی حس اعتماد به خود وخود باوری آلمانی ها را زنده کرد.حالا دیگر آلمان اینقدر بی کار نداشت حدود 3 میلیون نفر به سر کار رفتند تولیدات و صادرات شروع شده بود ‘’’کاری که هیچ دولتی امروزه در جهان نمی تواند بکند از بین بردن 3 میلیون بی کاری’’’ واین حقیقت داشت.بیمارستان ، مدرسه ،دانشگاه ،کارخانه ، ارتشی جدید ،پل وساختمان های جدید ، باز گردانی حس وطن دوستی همه و همه ی اینها کار حزب نازی و هیتلر بود.


میراث
از زمان شکست آلمان در جنگ جهانی دوم، هیتلر، حزب نازی و پیامدهای نازیسم در اکثر نقاط جهان با نگرشی منفی مواجه شده‌اند. نمادهای تاریخی و فرهنگی هیتلر تا حدودی طبق توافق عمومی در غرب محکوم شده‌اند. نمایش صلیب شکستهٔ نازی یا دیگر نمادهای نازی در آلمان ممنوع است. با وجود محکومیتی که توسط بسیاری از شخصیت‌های ملی، علیه هیتلر صورت گرفت، نمونه‌هایی از افرادی که به میراث هیتلر الفاظی بی طرفانه نسبت داده‌اند و یا به طرفداری از آن برخاسته‌اند نیز به ویژه در جنوب آمریکا و بخش‌هایی از آسیا وجود داشته‌است. . او گاهی اوقات، تنها به دلیل ویژگی یهودی ستیزیش، به عنوان چهره‌ای مثبت در جهان اسلام توصیف شده‌است. در سال ۱۹۵۳، رئیس جمهور پیشین مصر انور سادات نوشتاری مبنی بر طرفداری از هیتلر به رشتهٔ تحریر درآورده‌است. لوویس فاراخان به او نسبت «مرد بسیار بزرگ» داده‌بود. بال تاکرای (Bal Thackeray) رهبر جناح راست حزب شیو سنا (Shiv Sena)، در ایالت ماهاراشترای هند در سال ۱۹۹۵ نشان داد که یکی از تحسین کننده‌های هیتلر است.
خارج از زادگاه هیتلر -براونا-آم-این در اتریش- نشان سنگی حکاکی شده‌ای وجود دارد که ترجمهٔ آزاد آن اینچنین است:
«برای دستیابی به صلح، آزادی و دموکراسی -حکومت فاشیستی هرگز- میلیونها مرده را به یاد بیاور.»


تحلیل شخصیت هیتلر
والتر لانگر در سال ۱۹۴۳ در گزارشی با عنوان ذهن آدولف هیتلر که برای اداره نیروهای مسلح راهبردی ایالات متحده تهیه کرده بود ویژگی‌های وضع و حال روانی هیتلر را این‌گونه بیان می‌کند :
با توجه به سرشت بیمار بودن هیتلر ,آشکار است که او نمی‌توانست به عنوان یک وکیل مجلس وارد سیاست شود .نوع مداخلهٔ وی در سیاست باید با منش او همخوان می‌بود. موفقیت نهایی او تا حدود زیادی نتیجهٔ این بود که توانایی یادگیری و به‌کارگیری مهارت‌های سیاسی همساز باخلق و خوی خود را داشت و هم‌زمان توانست بخش قابل ملاحظه‌ای از مردم آلمان را متقاعد سازد که شیوهٔ نگرش و کنش او را در عرصهٔ سیاست ,شیوه‌ای مناسب و موثر بدانند .در این چارچوب استعداد ذاتی او برای سخنوری، توانایی متظاهرانه‌ای که برای بهره‌برداری از جنون خویش در قالب توفان‌های حساب شدهٔ خشم داشت ,استفادهٔ موثری که از روان‌شناسی توده‌ای تبلیغات و نمادها به عمل می‌آورد ,پرورش فره در وجود خویش ,تواناییش برای اقدام و واداشتن دیگران به اقدام و فداکاری و شم سیاسی او جنبه‌هایی از شخصیتش بود که به او یاری می‌رساند .


خانواده هیتلر

• اوا براون، همسر
• آلویس هیتلر، پدر
• کلارا هیتلر، مادر
• پاولا هیتلر، خواهر
• آلویس هیتلر (پسر)، برادر ناتنی
• بریجت داولینگ، زن برادر
• ویلیام پاتریک هیتلر، برادر زاده
• آنگلا هیتلر راوبل، خواهر ناتنی
• جلی روئبل، خواهر زاده
• ماریا شیکل گروبر، مادر بزرگ
• یوهان گئورگ هیدلر، پدربزرگ احتمالی
• یوهان ون نپومبوک هیدلر، جد پدری، عموی بزرگ احتمالی و شاید جد درست پدری

خاستگاه هیتلر
دو نظریه درباره خاستگاه نام «هیتلر» وجود دارد:

• (۱) در آلمانی هاتلر و مشابه آن، «کسی که در کلبه زندگی می‌کند»، «چوپان».
• (۲) در اسلاوی هایدلر و هایدلرک و مشابه آن

مرغ سحر ناله سر کن........داغ مرا تازه تر کن...!

ارشمیدس

ارشمیدس دانشمند و ریاضیدان یونانی در سال ۲۱۲ قبل از میلاد در شهر سیراکوز یونان چشم به جهان گشود و در جوانی برای آموختن دانش به اسکندریه رفت. بیشتر دوران زندگیش را در زادگاهش گذرانید و با فرمانروای این شهر دوستی نزدیک داشت. در اینجا سخن از معروفترین استحمامی است که یک انسان در تاریخ بشریت انجام داده است. در داستانها چنین آمده است که بیش از ۲۰۰۰ سال پیش در شهر سیراکوز پایتخت ایالت یونانی سیسیل آن زمان ارشمیدس مکانیکدان و ریاضیدان و مشاور دربار پادشاه یمرون یکی از معروفترین کشفهای خود را در خزینه حمام انجام داد. روزی که او در حمامی عمومی به داخل خزینه حمام پا نهاد و در آن نشست و حین این کار بالا آمدن آب خزینه را مشاهده کرد ناگهان فکری به مغزش خطور کرد. او بلافاصله لنگی را به دور خود پیچید و با این شکل و شمایل به سمت خانه روان شد و مرتب فریاد می زد: یافتم، یافتم به زبان یونانی Heureca! Heureca او چه چیزی یافته بود؟
پادشاه به او مأموریت داده بود راز کار جواهر ساز خیانتکار دربار او را کشف و او را رسوا کند. شاه هیرون بر کار جواهر ساز شک کرده بود و چنین می پنداشت که او بخشی از طلایی را که برای ساختن تاج شاهی به وی داده بود برای خود برداشته و باقی آن را با فلز نقره که بسیار ارزانتر بود مخلوط کرده و تاج را ساخته است. هرچند ارشمیدس می دانست که فلزات گوناگون وزن مخصوص متفاوت دارند ولی او تا آن لحظه این طور فکر می کرد ک مجبور است تاج شاهی را ذوب کند، آن را به صورت شمش طلا قالب ریزی کند تا بتواند وزن آن را با شمش طلای نابی به همان اندازه مقایسه کند. اما در این روش تاج شاهی نیز از بین می رفت، پس او مجبور بود راه دیگری برای این کار بیابد. در آن روز که در خزینه حمام نشسته بود دید که آب خزینه بالاتر آمد و بلافاصله تشخیص داد که بدن او میزان معینی از آب را در خزینه حمام پس زده و جابه جا کرده است. او با عجله و سراسیمه به خانه بازگشت و شروع به آزمایش عملی این یافته کرد. او چنین اندیشید که اجسام هم اندازه، مقدار آب یکسانی را جابه جا می کنند ولی اگر از نظر وزنی به موضوع نگاه کنیم یک شمش نیم کیلویی طلا کوچکتر از یک شمش نقره به همان وزن است (طلا تقریباً دو برابر نقره وزن دارد) بنابراین باید مقدار کمتری آب را جابه جا کند. این فرضیه ارشمیدس بود و آزمایشهای او این فرضیه را اثبات کرد. او برای این کار نیاز به یک ظرف آب و سه وزنه با وزنهای مساوی داشت که این سه وزنه عبارت بودند از تاج شاهی، هم وزن آن طلای ناب و دوباره هم وزن آن نقره ناب. او در آزمایش خود تشخیص داد که تاج شاهی میزان بیشتری آب را نسبت به شمش طلای هم وزنش پس می راند ولی این میزان آب کمتر از میزان آبی است که شمش نقره هم وزن آن را جابه جا می کند. به این ترتیب ثابت شد که تاج شاهی از طلای ناب و خالص ساخته نشده بلکه جواهر ساز متقلب و خیانتکار آن را از مخلوطی از طلا و نقره ساخته است. به همین ترتیب ارشمیدس یکی از چشمگیرترین رازهای طبیعت را کشف کرد آن هم اینکه می توان وزن اجسام سخت را با کمک مقدار آبی که جابه جا می کنند اندازه گیری کرد. این قانون (وزن مخصوص) را که امروزه چگالی می گویند «اصل ارشمیدس» می نامند. حتی امروز هم هنوز پس از ۲۳ قرن بسیاری از دانشمندان در محاسبات خود متکی به این اصل هستند.
به هر حال ارشمیدس در رشته ریاضیات از ظرفیتهای هوشی بسیار والا و چشمگیری برخوردار بود. او منجنیقهای شگفت آوری برای دفاع از سرزمین خود اختراع کرد که بسیار سودمند افتاد. او توانست سطح و حجم جسمهایی مانند کره، استوانه و مخروط را حساب کند و روش نوینی برای اندازه گیری در دانش ریاضی پدید آورد. همچنین به دست آوردن عدد نیز از کارهای گرانقدر وی است. او کتابهایی درباره خصوصیات و روشهای اندازه گیری اشکال و احجام هندسی از قبیل مخروط منحنی حلزونی و خط مارپیچ، سهمی، سطح کره و استوانه می دانست. علاوه بر آن او قوانینی درباره سطح شیبدار، پیچ اهرم و مرکز ثقل کشف کرد.
ارشمیدس در مورد خودش گفته ای دارد که با وجود گذشت قرنها جاودان مانده و آن اینست: «نقطه اتکایی به من بدهید، من زمین را از جا بلند خواهم کرد.» عین همین اظهار به صورت دیگری در متون ادبی زبان یونانی از قول ارشمیدس نقل شده است اما مفهوم در هر دو صورت یکی است. ارشمیدس هم چون عقاب گوشه گیر و منزوی بود. در جوانی به مصر مسافرت کرد و مدتی در شهر اسکندریه به تحصیل پرداخت و در این شهر دو دوست صمیمی یافت یکی کونون (این شخص ریاضیدان قابلی بود که ارشمیدس چه از لحاظ فکری و چه از نظر شخصی برای وی احترام بسیار داشت) و دیگری اراتوستن که گرچه ریاضیدان لایقی بود اما مردی سطحی به شمار می رفت که برای خویش احترام خارق العاده ای قائل بود.
ارشمیدس با کونون ارتباط و مکاتبه دائمی داشت و قسمت مهم و زیبایی از آثار خویش را در این نامه ها با او در میان گذاشت و بعدها که کونون درگذشت ارشمیدس با دوسته که از شاگردان کونون بود مکاتبه می کرد.
یکی از روشهای نوین ارشمیدس در ریاضیات به دست آوردن عدد پی بود. وی برای محاسبه عدد پی، یعنی نسبت محیط دایره به قطر آن روشی به دست داد و ثابت کرد که عدد محصور ما بین و است. گذشته از آن روشهای مختلف برای تعیین جذر تقریبی اعداد به دست داد و از مطالعه آنها معلوم می شود که وی قبل از ریاضی دان هندی با کسرهای متصل یا مداوم آشنایی داشته است.
در حساب روش غیرعملی و چند عملی یونانیان را- که برای نمایش اعداد ازعلائم متفاوت استفاده می کردند- به کنار گذاشت و پیش خود دستگاه شماری اختراع کرد که به کمک آن ممکن بود هر عدد بزرگی را بنویسیم و بخوانیم.
دانش تعادل مایعات بوسیله ارشمیدس کشف شد و وی توانست قوانین آن را برای تعیین وضع تعادل اجسام غوطه ور به کار ببرد.
همچنین برای اولین بار برخی از اصول مکانیک را به وضوح و دقت بیان کرد و قوانین اهرم را کشف کرد.
در سال ۱۹۰۶ ج.ل. هایبرگ مورخ دانشمند و متخصص تاریخ ریاضیات یونانی در شهر قسطنطنیه موفق به کشف مدرک باارزشی شد. این مدرک کتابی است به نام «قضایای مکانیک و روش آنها» که ارشمیدس برای دوست خود اراتوستن فرستاده بود. موضوع این کتاب مقایسه حجم یا سطح نامعلوم شکلی با احجام و سطوح معلوم اشکال دیگر است که بوسیله آن ارشمیدس موفق به تعیین نتایج مطلوب می شد. این روش یکی از عناوین افتخار ارشمیدس است که ما را مجاز می دارد که وی را به مفهوم صاحب فکر جدید و امروزی بدانیم، زیرا وی چیز و هرچیزی را که استفاده از آن به نحوی ممکن بود به کار می برد تا بتواند به مسائلی که ذهن او را مشغول می داشتند حمله ور گردد. دومین نکته ای که ما را مجاز می دارد که عنوان «متجدد» به ارشمیدس بدهیم روشهای محاسبه اوست. وی دو هزار سال قبل از نیوتن و لایب نیتس موفق به اختراع حساب انتگرال شد و حتی در حل یکی از مسائل خویش نکته ای را به کار برد که می توان او را از پیش قدمان فکر ایجاد حساب دیفرانسیل دانست.
زندگی ارشمیدس با آرامش کامل می گذشت همچون زندگی هر ریاضیدان دیگری که تأمین کامل داشته باشد و بتواند همه ممکنات هوش و نبوغ خود را به مرحله اجرا درآورد. زمانی که رومیان در سال ۲۱۲ قبل از میلاد شهر سیراکوز را به تصرف خود درآوردند سردار رومی مارسلوس دستور داد که هیچ یک از سپاهیانش حق اذیت و آزار و توهین و ضرب و جرح این دانشمند و متفکر مشهور و بزرگ را ندارند با این وجود ارشمیدس قربانی غلبه رومیان بر شهر سیراکوز شد. او به وسیله ی سرباز مست رومی به قتل رسید و این در حالی بود که در میدان بازار شهر در حال اندیشیدن به یک مسئله ریاضی بود. میگویند آخرین کلمات او این بود: دایره های مرا خراب نکن. به این ترتیب بود که زندگی ارشمیدس بزرگترین دانشمند تمام دورانها خاتمه پذیرفت. این ریاضیدان بی دفاع هفتاد و پنج ساله در سال ۲۸۷ قبل از میلاد به جهان دیگر رفت.

دیمتری. ایوانویچ. مندلیف زیر و رو کننده علم شیمی و فرزند یکی از مدیران مدرسه محلی در هفتم فوریه ۱۸۳۴ در شهر «توبوسک» واقع در روسیه متولد شد وی در سال ۱۸۶۹ دکتر علوم و استاد شیمی دانشگاه شد و در همین سال ازدواج کرد در این هنگم فقط شصت و سه عنصر از نظر شیمی دانها شناخته شده بود مندلیف در این فکر بود که خواص فیزیکی و شیمیای عناصر تابعی از جرم اتمی آنهاست. بدون قانون تناوبی نه پیش بینی خواص عناصر شیمیایی ناشناخته میسر بود و نه به فقدان یا غیبت برخی از عناصر می شد پی برد کشف عناصر منوط به مشاهده و بررسی بود بنابراین تنها یاری بخت، مداومت و یا پیش داوری منجر به کشف عناصر جدید می شد قانون تناوبی راه جدیدی در این زمینه گشود منظور مندلیف از این جمله ها آن بود که در سیر تاریخی عناصر شیمیایی، زمان حدس زدن وجود عناصر و پیشگویی خواص مهمشان فرا رسیده است. جدول تناوبی پایه ای برای این کار شد حتی ساخت این جدول نشان می داد که در چه جاهایی مکان خالی باقی می ماند که باید بعداً اشغال شود. با آگاهی از خواص عناصر موجود در جوار این مکانهای خالی می شد خواص مهم عناصر ناشناس را تخمین زد و چند مشخصه مقداری آنها (جرمهای اتمی، چگالی، نقطه ذوب و نقطه جوشش و مانند آنها را) به کمک نتیجه گیریهای منطقی و چند محاسبه ریاضی ساده، تعیین کرد. این مطالب نیاز به تبحر کافی در شیمی داشت مندلیف از این تبحر برخوردار بود که با ترکیب آن با تلاش علمی و اعتقاد به قانون تناوبی توانست پیشگوهای درخشانی درباره وجود و خواص چندین عنصر جدید را ارائه دهد بنابراین مطابق با این فکر جدولی درست کرد و شصت و سه عنصر شناخته شده را به ترتیب جرم اتمیشان در جدول قرار داد تعداد عناصر در سطرهای جدول یکی نبود مثلاً سطر پنجم ۳۲ عنصر داشت در حالیکه سطر ششم فقط شامل ۶ عنصر بود ولی عناصری که خواص آنها شبیه هم بود در این جدول نزدیک هم قرار داشتند و بدین علت مقداری از خانه های جدول خالی ماند. مندلیف در مورد خانه های خالی اظهار داشت که خانه های خالی متعلق به عناصری است که تاکنون شناخته نشده وی این نتیجه را در سال ۱۸۶۹ به جامعه شیمی روسیه تقدیم کرد . جدول مندلیف که پیش بینی وجود ۹۲ عنصر را می نمود جز لوترمایز که یک سال بعد از مندلیف جدولی مشابه با جدول مندلیف انتشار داده بود طرفداری نداشت پیش بینی های عجیب مندلیف زمان درازی به صورت مثالهای موجود در همه کتابهای شیمی در آمده بود و کمتر کتاب شیمی وجود دارد که در آن از اکاآلومینیوم و اکابور و اکاسیلیسیم یاد نشده باشد که بعدها پس از کشف به نامهای گالیوم، سکاندیوم ژرمانیوم نامیده شدند در میان سه عنصری که مندلیف پیش بینی کرده بود اکاسیلیوم بعد از سایرین کشف شد. (۱۸۸۷) و کشف آن بیش از کشف دو عنصر دیگر مرهون یاری بخت و تصادف مساعد بود. در واقع کشف گالیوم توسط بوابودران (۱۸۷۵) مستقیماً تحت توسط روشهای طیف سنجیش بود و جدا کردن سکاندیوم توسط نیلسون و کلو (۱۸۷۹) مربوط به بررسی دقیق خاکهای نادر بود که درآن زمان اوج گرفته بود اندک اندک همه پیشگویی های مندلیف تحقق یافته اند. آخرین تأیید در مورد وزن مخصوص سکاندیوم فلزی بود در سال ۱۹۳۷ فیشر شیمیدان آلمانی موفق به تهیه سکاندیوم با درجه خلوص ۹۸ درصد شد وزن مخصوص آن سه گرم بر سانتی متر مکعب بود این دقیقاً همان رقمی است که مندلیف پیش بینی کرده بود در پاییز سال ۱۸۷۹ انگلس کتاب جامعی به دست آورد که نویسندگانش روسکو و شورلمر بودند در آن کتاب برای نخستین بار به پیشگویی اکاآلومینیوم توسط مندلیف و کشفش تحت نام گالیوم اشاره شده بود در مقاله ای که بعدها انگلس در کتابی هم نقل کرده است، اشاره به مطلب آن کتاب شیمی شده است و نتیجه گرفته است که: «مندلیف با به کار بردن ناخودآگاه قانون تبدیل کمیت به کیفیت هگل، واقعیت علمی ای را تحقق بخشید که از نظر تهور فقط قابل قیاس با کار لوریه در محاسبه مدار سیاره ناشناخته نپتون بوده است.
علاوه بر این با اکتشاف آرگون در سال ۱۸۹۴ و هلیوم و اینکه «رامزی» نظریه جدول مندلیف وجود نئون و کریپتون و گزنون را پیش بینی نمود جدول مندلیف شهرت عجیب و فوق العاده ای کسب نمود. در این سالها بود که تمامی آکادمی های کشورهای جهان (غیر از مملکت خودش) او را به عضویت دعوت نمودند زیرا مندلیف مردی آزادیخواه و طرفدار جدی حقوق زن بود و به این علت مورد لطف قرار نگرفت مندلیف در دوم فوریه ۱۹۰۷ در هفتاد و سه سالگی درگذشت به طوری که می دانیم از هنگامی که جدول مندلیف بوجود آمد خانه های خالی آن یکی پس از دیگری با کشف عناصر پر می شد و آخرین خانه خالی جدول در سال ۱۹۳۸ با کشف (آکتینوم) در پاریس پر شد.

آلبرت اینتشین در چهاردهم مارس ۱۸۷۹ در شهر اولم آلمان از پدری به نام هرمان اینشتین و مادری به نام پیش از ازدواج پاولین کخ به دنیا آمد. او پسر اول از دو پسر خانواده بود. خانواده در سال بعد به شهر مونیخ که در آن هرمان و برادرش یعقوب یک کارگاه مهندسی برق دایر کرده بودند نقل مکان کرد، یکسال پس از آن دختری به نام ماریا نیز در خانواده به دنیا آمد. خانواده آنها با فرهنگ، کتاب دوست و دوستدار موسیقی بود و به داشتن شیوه های فکری لیبرال و مبرا از خشک اندیشی مباهات می کرد. پیش از آنکه اینشتین به مدرسه برود واقعه ای رخ داد که او را دگرگون کرد. به گفته خود او بچه چهار یا پنج ساله ای که بودم پدرم به من یک قطب نما نشان داد ک از مشاهده آن احساس دیدن یک معجزه را کردم. در وراء اعماق آن گونه اشیاء باید چیزهایی نهفته می بود- گسترش جهان اندیشه ما به یک معنا با فاصله گرفتن از مفهوم معجزه است که تحقق پیدا می کند.». اینشتین در شش سالگی وارد مدرسه شد. او گرچه آبش با معلمان ابتدایی خود در یک جوی نمی رفت درآنجا عملکرد آموزشی خوبی داشت. او در سالهای نخست مدرسه شاگردی ضعیف بود اما واقع امر آنست که نمره هایی عالی می گرفت و برخلاف روش یادگیری حفظی آزار دهنده و سخت مدرسه بارها شاگرد اول کلاس نیز شد. اینشتین در ده سالگی به دبیرستان (گیمنازیوم) نمونه لوئیتپولد انتقال یافت و در آن تحت آموزش سخت سربازخانه مانند معمول آن ایام قرار گرفت. اینشتین تا پانزده سالگی در گیمنازیوم لوئیتپولد باقی ماند و در آن به گرفتن نمره های خوب در دروس ریاضی و زبان لاتین ادامه داد. او همیشه هم محبوب مربیان خود نبود. معلم درس یونانی او زمانی به پدر او هرمان گفته بود که فرقی نمی کند که آلبرت چه رشته ای را برای حرفه آینده زندگی خود انتخاب کند، هریک را برگزیند درآن ناکام خواهد ماند.
در دوره دبیرستان دو اتفاق درخور توجه خاص برای او پیش آمد. نخست آنکه در دوازده سالگی مصمم به حل معمای جهان عظیم شد. در آن سال که مطالعه مادام العمر خود درباره جهان عظیم را شروع کرد نسخه ای از کتاب هندسه اقلیدس نیز به چنگ آورد که در آینده از آن بارها به نام کتاب مقدس هندسه یاد کرد. او حساب دیفرانسیل و انتگرال را نیز به شیوه خودآموزی یاد گرفت. شخص دیگر موثر در زندگی اینشتین ماکس تالمود از دوستان نزدیک خانوده او بود. او به اینشتین کتابهایی درباره علوم و بعداً درباره فلسفه برای خواندن می داد و بعد ساعتها با او درباره آنها به گفتگو می نشت. سرگرمی ذوقی اصلی اینشتین چه در روزهای دبیرستان و چه در سالهای آینده زندگی موسیقی بود. آلبرت با خودآموزی نوازندگی پیانو را یاد گرفت و تا پایان عمر به نواختن پیانو و ویولن ادامه داد.
کسب و کار برقی پدر اینشتین در سال ۱۸۹۴ به شکست انجامید و خانواده به شهر میلان ایتالیا نقل مکان کرد اما آلبرت برای اینکه دبیرستان را تمام کند در مونیخ نزد اقوام باقی ماند. او که در مدرسه اکنون از پیش نیز ناشادتر شده بود و غم دوری از خانواده هم داشت از کار مدرسه دل کنده و به آن بی اعتنا شد. نمرات امتحانی اش لطمه دید و کار او به آنجا کشید که یکی از معلمان از وی خواست دیگر از مدرسه برود. آلبرت این پیشنهاد را پذیرفت و بی آنکه والدینش را مطلع کند گیمنازیوم را بدون اخذ مدرک دیپلم ترک کرد. اینشتین چندی بعد شنید که مؤسسه پلی تکنیک زوریخ از داوطلبان دیپلم دبیرستان نمی خواهد و به جای آن از آنها یک امتحان ورودی می گیرد. وی برای دادن این امتحان در سال ۱۸۹۵ به زوریخ رفت و گرچه در امتحان مواد ریاضی و علوم نجومی از عهده برآمد، در کل موفق نشد پس از آن در سال ۱۸۹۶ بار دیگر در امتحان ورودی مؤسسه شرکت کرد و این بار برای گذرانیدن یک دوره چهارساله که وی را واجد شرایط شغل دبیری می کرد، پذیرفته شد. اینشتین در بهار سال ۱۹۰۰ دوره درسی خود را در پلی تکنیک زوریخ تمام کرد و در جستجوی یافتن کاری پرداخت. او درجه دانشگاهی خود را در رشته فیزیک و همزمان با سه دانشجوی دیگر که هر سه بلافاصله با سمت مدرس دستیار به استخدام خود دانشگاه درآمدند گرفت. اینشتین که مایل نبود از نظر مالی سربار خانواده باشد بویژه که خانواده درگیر مشکلات مالی نیز بود سرانجام توانست یک شغل معلمی پاره وقت گرچه موقتی پیدا کند. اینشتین سرانجام در ماه ژوئن سال ۱۹۰۲ با مساعدت مارسل گراسمن در اداره ثبت اختراعات سوئیس در برن کاری با عنوان کارشناس فنی درجه سه بدست آورد. با فرارسیدن سال ۱۹۰۵ سن او دیگر به بیست و شش سال رسید و در محیط کار خود اداره ثبت اختراعات شهر برن احترام زیادی کسب کرده بود. خلاقیت فکری او در آن ایام از هر زمان دیگری بیشتر بود. اینشتین در ماه مه سال ۱۹۰۵ کار تألیف مکالمه ای را به پایان آورد که هفده سال بعد جایزه نوبل را نصیب او می کرد. او در ژوئن آن سال نیز مقاله دیگری نوشت که به پاس آن به دریافت درجه دکترای دانشگاه زوریخ نائل آمد. اینشتین پس از چهار مقاله علمی دیگر در مجله علمی بسیار معتبر آنالن در فیزیک منتشر کرد که مقاله سوم آن نظریه نسبیت خاص دید انسان درباره جهان هستی را برای همیشه تغییر داد. او همه این توفیقات را با کار در تنهایی در اتاق پشتی آپارتمان کوچک خود در برن به دست آورد. نظریه نسبیت خاص را چنانچه بخواهیم برای یک دانشجوی فیزیک خلاصه کنیم به این صورت بیان می کنیم:
۱- سرعت نور همواره ثابت است.
۲- در حرکت با سرعت نور زمان متوقف می شود.
۳- در حرکت با سرعت نور، جرم متحرک بینهایت می شود. E=MC2
باید گفت نظریه نسبیت خاص مدعی نسبی بودن همه چیز نیست و فقط می گوید که چیزهایی مانند زمان و مکان (فضا) که از نظر دنیا مطلق بودند، نسبی هستند و چیزی مانند سرعت نور که نسبی انگاشته می شد، مطلق است.
بنا به اظهارات اینشتین نسبیت سبب می شود که حوادث برای یک ناظر در مقایسه با ناظری دیگر کندتر پیش بروند و این شامل وقایع مربوط به زندگی مانند فرآیند پیری نیز می شود.
اینشتین به مقاله سال ۱۹۰۵ خود گونه ای پانوشت ریاضی نیز افزود. وی در آنجا وجود رابطه ای بین انرژی و جرم را به اثبات رسانید. به موجب فرمولی که وی برای کمی کردن آن رابطه به دست داد محتوای انرژی (E) مقدار ماده ای به جرم M برابر با حاصلضرب مقدار جرم در مجذور سرعت نور (C) است. این فرمول را عموماً به صورت E=MC2 می نویسند. مقاله سال ۱۹۰۵ اینشتین امروزه نه تنها به صورت یک نظریه بلکه به مثابه بیانی از واقعی بودن نسبیت نیز پذیرفته اند. اهمیت نظریه نسبیت خاص برای علم به اندازه اهمیت وجود اتم برای آن بنیادی است. پس از نظریه نسبیت خاص، فرضیه نسبیت عام را پیشنهاد داد. چکیده آنچه اینشتین در نظریه نسبیت عام خویش نشان داه است چنین است:
۱- جرم لختی (اینرسی) دو کلمه مختلف برای چیز واحدی است (اصل هم ارزی)
۲- در اندیشه پیرامون فضا باید چهار بعد را در نظر گرفت: طول، عرض، ارتفاع و زمان. زمان بعد چهارم است و هر حادثه که در کیهان رخ دهد در یک جهان چهار بعدی فضا- زمان است که روی می دهد.
۳- فضا- زمان به سبب اجرام بزرگی مانند خورشید خمیده یا تورفته است. میزان این تورفتگی میزان قوت یا شدت میدان جاذبه ثقلی (گرانی) است. سیاره ای مانند زمین که به گرد خورشید در حرکت است مسیرش از آن رو بیضی شکل نیست که خورشید آن را به خود می کشد، بلکه از آن رو است که میدان (تورفتگی که در فضا به سبب حضور جرم خورشید به وجود آمده است) به گونه ای است که کوتاهترین مسیر ممکنی که سیاره می تواند در فضا- زمان در پیش بگیرد یک بیضی است. براساس دو فرضیه نسبیت خاص و عام انیشتین اندازه های یک جسم متحرک در سمت حرکت با سرعت نور به صفر تمایل پیدا می کند و زمان متوقف می شود. به این دلیل سرعت نور (۰۰۰/ ۳۰۰ کیلومتر بر ثانیه) بالاترین سرعت ممکن تمام سرعتهاست. انیشتین علاوه بر آن در کنار مسائل زیادی که مطرح کرده است ادعا می کند که کائنات پایان ناپذیر نیست بلکه فضایی در خود بسته و پایان پذیر است. انیشتین علاوه بر چاپ و نشر نظریه نسبیت عام دو مقاله دیگر در سال ۱۹۱۷ انتشار داد. یکی از این دو مقاله به برانگیزی الکترونها به تابش نور می پرداخت که مفهومی بود که سرانجام اساس کار لیزر رها شد و دیگری به ساختار کیهان می پرداخت که امروز آن را عموماً اساس دانش کیهان شناسی جدید می دانند. این تلاشهای فکری زیاد در مدتی به آن کوتاهی سرانجام لطمه خود را زد و او نیز مانند (نیوتن و ماکسول) در اثر آن کارهای فکری دشوار دچار ناراحتی عصبی شد وضع جسمی او نیز به هم خورده بود. او حتی در مدتی که ضعف جسمی داشت به گونه چشمگیری مولد و خلاق بود از جمله فرضیه های بعدی او توضیح و بیان ریاضیاتی قوانین نیروی گرانش و الکترومغناطیس می باشند. در سالهای پایانی زندگی دیگر تندرستی او رو به زوال بود به طوریکه دیگر نه ویولن می توانست بنوازد و نه توان انداختن زورق بادبانی خود را به آب داشت. اینشتین در تاریخ ۱۹ آوریل سال ۱۹۵۵ در سن ۷۶ سالگی در حالی که در خواب بود در بیمارستان پرینستون درگذشت اینشتین چیزی بیش از یک دانشمند، یک فیلسوف و یک سیاستمدار بود. او مدتهای طولانی در خاطره کسانی که او را می شناختند زنده خواهد ماند. فردی متعهد و فروتن که نبوغ علمی او شناخت و آگاهیهای جدیدی را از اسرار عالم برای تمام جهانیان به ارمغان آورد و در تاریخ بشر او به عنوان یکی از بزرگترین متفکران که در زمین وجود داشته و زندگی کرده است، به شمار می آید.

داریوش دوم ( اخس )

تاریخ تولد  ؟؟؟؟؟

تاریخ  درگذشت ۴۰۴ قبل از میلاد

بیوگرافی و زندگینامه

از آنجا که سغدیان نتوانست دل سپاهیان را به دست آورد ، چنین پنداشت که از طرف برادرانش تحریکاتی می شود . پس نسبت به آنها و خصوصا” نسبت به اخس که در آن هنگام والی باختر بود ظنین شده ، اخس را به دربار احضار کرد . اما اخس که قصد سو برادرش را دریافته بود ، در رفتن تعلل ورزید و پیوسته وعده داد که به زودی خواهد امد . چیزی نگذشت که وی با فراهم آوردن سپاهی ، با ارباریوس – سردار سواره نظام – ، آرکسانس – والی مصر – و یکی از خواجه های اردشیر به نام آرتکسارس – که به ارمنستان تبعید شده بود – متحد شد و قدرت را دربابل به دست گرفت و با نام پادشاهی داریوش دوم ، تاج بر سر نهاد ، در کمتر از دو هفته بعد اخس در شوش به قدرت رسیده بود . سغدیان به دلیل همراهی نکردن سپاهیان و بزرگان با او ، ناچار از قدرت کناره گرفت و به گوشه ای گریخت ، اما داریوش دوم که نمی خواست او را به عنوان یک مدعی حکومت وقدرتی تهدید کننده ، زنده نگهدارد ، قصد دستگیری او را کرد ، پس با این مقصود ، او را نزد خود طلبید و وعده ها داد و حتی سوگند خورد که قصد سویی برای کشتن او ندارد . به رغم اینکه دوستان سغدیان او را از رفتن منع کردند ، اما سرانجام فریب خورده و از ترس به نزد او رفت ، داریوش دوم نیز او را بی درنگ دستگیر کرد ، اطاقی را پر از خاکستر ساخته ، سغدیان را پس از خوراندن خوراک و نوشابه بسیار ، بر روی تیری که بالای خاکسترها بود نهادند و چون سرانجام خوابش برد ، در خاکسترها افتاد و خفه شد .پس از آن یکی دیگر از برادارن داریوش دوم به نام آرستی تس در نواحی سوریه بر او یاغی شد و با پسر بازمانده بگ بوخش ، به نام ارتیفیوس – که سپاهیان مزدور یونانی را در خدمت داشت همدست شد . داریوش یکی از سرداران خود به نام اردشیر را به جنگ ایشان فرستاد و اردشیر پس از دو بار شکست و سرانجام با دادن رشوه به سپاهیان یونانی توانست ارتیفیوس را تسلیم خود سازد و پس از مدتی آرستی تس نیز خود را تسلیم نمود ، و شبی هر دو را از خواب بیدار کرده و بلادرنگ در خاکستر خفه کردند . داریوش پس از نابود کردن برادرانش به انقام از فرناک خواجه برخواست و دستور سنگسار او را داد . در زمان داریوش دوم مصر نیز دست به شورش زد و به مدت شش سال استقلال اعلام کرد اما سرانجام این شورش در سال ۴۰۸ پیش از میلاد پایان یافت و مصر مجددا” مستعمره ایران گردید . داریوش دوم در سال ۴۰۴ قبل از میلاد بر اثر بیماری درگذشت ، داریوش دوم به مدت ۱۹ سال حکومت کرد . حکومت او با کشتار برادرانش آغاز شده بود ، وی در سراسر این مدت به روشنی نشان داد که هیچ شباهتی با همنام بزرگش داریوش کبیر ندارد ، عدم پایبندی به قولهایی که به مقلوبین می داد و در پیش گرفتن سیاستهای خشونت آمیز با درباریان و بزرگان ، شاید ناشی از هراس و بی اعتمادی بود که او از محیط دربار داشت ، درباری که زمام آن در دست زنان و خواجه سرایان بود ، سیاست داریوش دوم سیاست تفرقه بیانداز و حکومت کن بود ، با این همه داریوش دوم چیزی را از ایران از دست نداد .

Quarterly

ISSN: 1046-4964

SAGE PUBLICATIONS INC, 2455 TELLER RD, THOUSAND OAKS, USA, CA, 91320

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

112. SOUTH AFRICAN JOURNAL OF BUSINESS MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0378-9098

ASSOC PROFESSIONAL MANAGERS SOUTH AFRICIA, PO BOX 11937, CENTURION, SOUTH AFRICA, 0046

1. Social Sciences Citation Index

113. SOUTH AFRICAN JOURNAL OF ECONOMIC AND MANAGEMENT SCIENCES

Quarterly

ISSN: 1015-8812

UNIV PRETORIA, TYDSKRIF VIR LETTERKUNDE ASSOC, FAC ECONOMIC & MANAGEMENT SCIENCES, GW-HSB15-28 HUMANITIES BLDG, PRETORIA, SOUTH AFRICA, 0002

1. Social Sciences Citation Index

114. STRATEGIC MANAGEMENT JOURNAL

Monthly

ISSN: 0143-2095

JOHN WILEY & SONS LTD, THE ATRIUM, SOUTHERN GATE, CHICHESTER, ENGLAND, W SUSSEX, PO19 8SQ

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

115. STRATEGIC ORGANIZATION

Quarterly

ISSN: 1476-1270

SAGE PUBLICATIONS LTD, 1 OLIVERS YARD, 55 CITY ROAD, LONDON, ENGLAND, EC1Y 1SP

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

116. SUPPLY CHAIN MANAGEMENT-AN INTERNATIONAL JOURNAL

Bimonthly

ISSN: 1359-8546

EMERALD GROUP PUBLISHING LIMITED, HOWARD HOUSE, WAGON LANE, BINGLEY, ENGLAND, W YORKSHIRE, BD16 1WA

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

117. SYSTEM DYNAMICS REVIEW

Quarterly

ISSN: 0883-7066

JOHN WILEY & SONS LTD, THE ATRIUM, SOUTHERN GATE, CHICHESTER, ENGLAND, W SUSSEX, PO19 8SQ

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

118. SYSTEMIC PRACTICE AND ACTION RESEARCH

Bimonthly

ISSN: 1094-429X

SPRINGER/PLENUM PUBLISHERS, 233 SPRING ST, NEW YORK, USA, NY, 10013

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

119. SYSTEMS RESEARCH AND BEHAVIORAL SCIENCE

Bimonthly

ISSN: 1092-7026

JOHN WILEY & SONS LTD, THE ATRIUM, SOUTHERN GATE, CHICHESTER, ENGLAND, W SUSSEX, PO19 8SQ

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

120. TECHNOLOGY ANALYSIS & STRATEGIC MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0953-7325

ROUTLEDGE JOURNALS, TAYLOR & FRANCIS LTD, 4 PARK SQUARE, MILTON PARK, ABINGDON, ENGLAND, OXFORDSHIRE, OX14 4RN

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

121. TECHNOVATION

Monthly

ISSN: 0166-4972

ELSEVIER SCIENCE BV, PO BOX 211, AMSTERDAM, NETHERLANDS, 1000 AE

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
4. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

122. TOTAL QUALITY MANAGEMENT & BUSINESS EXCELLENCE

Bimonthly

ISSN: 1478-3363

ROUTLEDGE JOURNALS, TAYLOR & FRANCIS LTD, 4 PARK SQUARE, MILTON PARK, ABINGDON, ENGLAND, OXFORDSHIRE, OX14 4RN

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

123. TOURISM MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0261-5177

ELSEVIER SCI LTD, THE BOULEVARD, LANGFORD LANE, KIDLINGTON, OXFORD, ENGLAND, OXON, OX5 1GB

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

Last Update: 15 Shahrivar 1388

Source: science.thomsonreuters.com

Tri-annual

ISSN: 1740-8776

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

82. MANAGEMENT COMMUNICATION QUARTERLY

Quarterly

ISSN: 0893-3189

SAGE PUBLICATIONS INC, 2455 TELLER RD, THOUSAND OAKS, USA, CA, 91320

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

83. MANAGEMENT DECISION

Monthly

ISSN: 0025-1747

EMERALD GROUP PUBLISHING LIMITED, HOWARD HOUSE, WAGON LANE, BINGLEY, ENGLAND, W YORKSHIRE, BD16 1WA

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

84. MANAGEMENT INTERNATIONAL REVIEW

Bimonthly

ISSN: 0938-8249

GABLER VERLAG, ABRAHAM-LINCOLN-STRASSE 46, WIESBADEN, GERMANY, 65189

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

85. MANAGEMENT LEARNING

Quarterly

ISSN: 1350-5076

SAGE PUBLICATIONS LTD, 1 OLIVERS YARD, 55 CITY ROAD, LONDON, ENGLAND, EC1Y 1SP

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

86. MANAGEMENT SCIENCE

Monthly

ISSN: 0025-1909

INFORMS, 7240 PARKWAY DR, STE 310, HANOVER, USA, MD, 21076-1344

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

87. MIS QUARTERLY

Quarterly

ISSN: 0276-7783

SOC INFORM MANAGE-MIS RES CENT, UNIV MINNESOTA-SCH MANAGEMENT 271 19TH AVE SOUTH, MINNEAPOLIS, USA, MN, 55455

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

88. MIT SLOAN MANAGEMENT REVIEW

Quarterly

ISSN: 1532-9194

SLOAN MANAGEMENT REVIEW ASSOC, MIT SLOAN SCHOOL MANAGEMENT, 77 MASSACHUSETTS AVE, E60-100, CAMBRIDGE, USA, MA, 02139-4307

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

89. NEGOTIATION JOURNAL

Quarterly

ISSN: 0748-4526

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

90. NEW TECHNOLOGY WORK AND EMPLOYMENT

Tri-annual

ISSN: 0268-1072

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

91. OMEGA-INTERNATIONAL JOURNAL OF MANAGEMENT SCIENCE

Bimonthly

ISSN: 0305-0483

PERGAMON-ELSEVIER SCIENCE LTD, THE BOULEVARD, LANGFORD LANE, KIDLINGTON, OXFORD, ENGLAND, OX5 1GB

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

92. OPERATIONS RESEARCH

Bimonthly

ISSN: 0030-364X

INFORMS, 7240 PARKWAY DR, STE 310, HANOVER, USA, MD, 21076-1344

1. Science Citation Index
2. Science Citation Index Expanded
3. Social Sciences Citation Index
4. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
5. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

93. ORGANIZATION

Quarterly

ISSN: 1350-5084

SAGE PUBLICATIONS LTD, 1 OLIVERS YARD, 55 CITY ROAD, LONDON, ENGLAND, EC1Y 1SP

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

94. ORGANIZATION SCIENCE

Bimonthly

ISSN: 1047-7039

INFORMS, 7240 PARKWAY DR, STE 310, HANOVER, USA, MD, 21076-1344

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

95. ORGANIZATION STUDIES

Bimonthly

ISSN: 0170-8406

SAGE PUBLICATIONS LTD, 1 OLIVERS YARD, 55 CITY ROAD, LONDON, ENGLAND, EC1Y 1SP

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

96. ORGANIZATIONAL BEHAVIOR AND HUMAN DECISION PROCESSES

Bimonthly

ISSN: 0749-5978

ACADEMIC PRESS INC ELSEVIER SCIENCE, 525 B ST, STE 1900, SAN DIEGO, USA, CA, 92101-4495

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

97. ORGANIZATIONAL DYNAMICS

Quarterly

ISSN: 0090-2616

ELSEVIER SCIENCE INC, 360 PARK AVE SOUTH, NEW YORK, USA, NY, 10010-1710

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

98. ORGANIZATIONAL RESEARCH METHODS

Quarterly

ISSN: 1094-4281

SAGE PUBLICATIONS INC, 2455 TELLER RD, THOUSAND OAKS, USA, CA, 91320

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

99. PERSONNEL REVIEW

Quarterly

ISSN: 0048-3486

EMERALD GROUP PUBLISHING LIMITED, HOWARD HOUSE, WAGON LANE, BINGLEY, ENGLAND, W YORKSHIRE, BD16 1WA

1. Social Sciences Citation Index

100. PUBLIC MANAGEMENT REVIEW

Quarterly

ISSN: 1471-9037

ROUTLEDGE JOURNALS, TAYLOR & FRANCIS LTD, 4 PARK SQUARE, MILTON PARK, ABINGDON, ENGLAND, OXFORDSHIRE, OX14 4RN

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

101. R & D MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0033-6807

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

102. RBGN-REVISTA BRASILEIRA DE GESTAO DE NEGOCIOS

Quarterly

ISSN: 1806-4892

FUND ESCOLA COMERCIO ALVARES PENTEADO-FECAP, AV DA LIBERDADE 532, SAO PAULO SP, BRAZIL, CEP01502-001AP

1. Social Sciences Citation Index

103. RESEARCH IN ORGANIZATIONAL BEHAVIOR

Annual

ISSN: 0191-3085

ELSEVIER, 655 AVENUE OF THE AMERICAS, NEW YORK, USA, NY, 10010

1. Social Sciences Citation Index

104. RESEARCH POLICY

Monthly

ISSN: 0048-7333

ELSEVIER SCIENCE BV, PO BOX 211, AMSTERDAM, NETHERLANDS, 1000 AE

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

105. RESEARCH-TECHNOLOGY MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0895-6308

INDUSTRIAL RESEARCH INST, INC, 2200 CLARENDON BLVD, STE 1102, ARLINGTON, USA, VA, 22201

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
4. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

106. REVIEW OF INDUSTRIAL ORGANIZATION

Bimonthly

ISSN: 0889-938X

SPRINGER, VAN GODEWIJCKSTRAAT 30, DORDRECHT, NETHERLANDS, 3311 GZ

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

107. REVISTA VENEZOLANA DE GERENCIA

Semiannual

ISSN: 1315-9984

UNIV ZULIA CENTRO ESTUDIOS EMPRESA, FACULTAD CIENCIAS ECONOMIAS SOCIALES CUIDAD, UNIV NUCLEO HUMANISTICO, MARACAIBO, VENEZUELA, 15401

1. Social Sciences Citation Index

108. SCANDINAVIAN JOURNAL OF MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0956-5221

ELSEVIER SCI LTD, THE BOULEVARD, LANGFORD LANE, KIDLINGTON, OXFORD, ENGLAND, OXON, OX5 1GB

1. Social Sciences Citation Index

109. SERVICE INDUSTRIES JOURNAL

Bimonthly

ISSN: 0264-2069

ROUTLEDGE JOURNALS, TAYLOR & FRANCIS LTD, 4 PARK SQUARE, MILTON PARK, ABINGDON, ENGLAND, OXFORDSHIRE, OX14 4RN

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

110. SMALL BUSINESS ECONOMICS

Bimonthly

ISSN: 0921-898X

SPRINGER, VAN GODEWIJCKSTRAAT 30, DORDRECHT, NETHERLANDS, 3311 GZ

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

Bimonthly

ISSN: 0267-5730

INDERSCIENCE ENTERPRISES LTD, WORLD TRADE CENTER BLDG, 29 ROUTE DE PRE-BOIS, CASE POSTALE 896, GENEVA, SWITZERLAND, CH-1215

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
4. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

52. INTERNATIONAL SMALL BUSINESS JOURNAL

Quarterly

ISSN: 0266-2426

SAGE PUBLICATIONS LTD, 1 OLIVERS YARD, 55 CITY ROAD, LONDON, ENGLAND, EC1Y 1SP

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

53. JOURNAL FOR EAST EUROPEAN MANAGEMENT STUDIES

Quarterly

ISSN: 0949-6181

RAINER HAMPP VERLAG, MERINGERZELLERSTR 10, MERING, GERMANY, D-86415

1. Social Sciences Citation Index

54. JOURNAL OF ECONOMICS & MANAGEMENT STRATEGY

Quarterly

ISSN: 1058-6407

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

55. JOURNAL OF ENGINEERING AND TECHNOLOGY MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0923-4748

ELSEVIER SCIENCE BV, PO BOX 211, AMSTERDAM, NETHERLANDS, 1000 AE

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

56. JOURNAL OF FORECASTING

Bimonthly

ISSN: 0277-6693

JOHN WILEY & SONS LTD, THE ATRIUM, SOUTHERN GATE, CHICHESTER, ENGLAND, W SUSSEX, PO19 8SQ

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

57. JOURNAL OF INFORMATION TECHNOLOGY

Quarterly

ISSN: 0268-3962

PALGRAVE MACMILLAN LTD, BRUNEL RD BLDG, HOUNDMILLS, BASINGSTOKE, ENGLAND, HANTS, RG21 6XS

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
4. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

58. JOURNAL OF INTERNATIONAL BUSINESS STUDIES

Monthly

ISSN: 0047-2506

PALGRAVE MACMILLAN LTD, BRUNEL RD BLDG, HOUNDMILLS, BASINGSTOKE, ENGLAND, HANTS, RG21 6XS

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

59. JOURNAL OF INTERNATIONAL MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 1075-4253

ELSEVIER SCIENCE BV, PO BOX 211, AMSTERDAM, NETHERLANDS, 1000 AE

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

60. JOURNAL OF MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0149-2063

SAGE PUBLICATIONS INC, 2455 TELLER RD, THOUSAND OAKS, USA, CA, 91320

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

61. JOURNAL OF MANAGEMENT & ORGANIZATION

Quarterly

ISSN: 1833-3672

ECONTENT MANAGEMENT, PO BOX 1027, MALENY, AUSTRALIA, QUEENSLAND, 4552

1. Social Sciences Citation Index

62. JOURNAL OF MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS

Quarterly

ISSN: 0742-1222

M E SHARPE INC, 80 BUSINESS PARK DR, ARMONK, USA, NY, 10504

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

63. JOURNAL OF MANAGEMENT INQUIRY

Quarterly

ISSN: 1056-4926

SAGE PUBLICATIONS INC, 2455 TELLER RD, THOUSAND OAKS, USA, CA, 91320

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

64. JOURNAL OF MANAGEMENT STUDIES

Bimonthly

ISSN: 0022-2380

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

65. JOURNAL OF MANAGERIAL PSYCHOLOGY

Bimonthly

ISSN: 0268-3946

EMERALD GROUP PUBLISHING LIMITED, HOWARD HOUSE, WAGON LANE, BINGLEY, ENGLAND, W YORKSHIRE, BD16 1WA

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

66. JOURNAL OF OCCUPATIONAL AND ORGANIZATIONAL PSYCHOLOGY

Quarterly

ISSN: 0963-1798

BRITISH PSYCHOLOGICAL SOC, ST ANDREWS HOUSE, 48 PRINCESS RD EAST, LEICESTER, ENGLAND, LEICS, LE1 7DR

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

67. JOURNAL OF OPERATIONS MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0272-6963

ELSEVIER SCIENCE BV, PO BOX 211, AMSTERDAM, NETHERLANDS, 1000 AE

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
4. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

68. JOURNAL OF ORGANIZATIONAL BEHAVIOR

Bimonthly

ISSN: 0894-3796

JOHN WILEY & SONS LTD, THE ATRIUM, SOUTHERN GATE, CHICHESTER, ENGLAND, W SUSSEX, PO19 8SQ

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

69. JOURNAL OF ORGANIZATIONAL BEHAVIOR MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0160-8061

HAWORTH PRESS INC, 10 ALICE ST, BINGHAMTON, USA, NY, 13904-1580

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

70. JOURNAL OF ORGANIZATIONAL CHANGE MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0953-4814

EMERALD GROUP PUBLISHING LIMITED, HOWARD HOUSE, WAGON LANE, BINGLEY, ENGLAND, W YORKSHIRE, BD16 1WA

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

71. JOURNAL OF PRODUCT INNOVATION MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0737-6782

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Science Citation Index
2. Science Citation Index Expanded
3. Social Sciences Citation Index
4. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
5. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

72. JOURNAL OF SERVICE MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 1757-5818

EMERALD GROUP PUBLISHING LIMITED, HOWARD HOUSE, WAGON LANE, BINGLEY, ENGLAND, W YORKSHIRE, BD16 1WA

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

73. JOURNAL OF SMALL BUSINESS MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0047-2778

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

74. JOURNAL OF SPORT MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0888-4773

HUMAN KINETICS PUBL INC, 1607 N MARKET ST, PO BOX 5076, CHAMPAIGN, USA, IL, 61820-2200

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

75. JOURNAL OF TECHNOLOGY TRANSFER

Bimonthly

ISSN: 0892-9912

SPRINGER, 233 SPRING ST, NEW YORK, USA, NY, 10013

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

76. JOURNAL OF THE OPERATIONAL RESEARCH SOCIETY

Monthly

ISSN: 0160-5682

PALGRAVE MACMILLAN LTD, BRUNEL RD BLDG, HOUNDMILLS, BASINGSTOKE, ENGLAND, HANTS, RG21 6XS

1. Science Citation Index
2. Science Citation Index Expanded
3. Social Sciences Citation Index
4. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
5. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

77. LEADERSHIP QUARTERLY

Bimonthly

ISSN: 1048-9843

ELSEVIER SCIENCE INC, 360 PARK AVE SOUTH, NEW YORK, USA, NY, 10010-1710

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

78. LONG RANGE PLANNING

Bimonthly

ISSN: 0024-6301

PERGAMON-ELSEVIER SCIENCE LTD, THE BOULEVARD, LANGFORD LANE, KIDLINGTON, OXFORD, ENGLAND, OX5 1GB

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

79. M&SOM-MANUFACTURING & SERVICE OPERATIONS MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 1523-4614

INFORMS, 7240 PARKWAY DR, STE 310, HANOVER, USA, MD, 21076-1344

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
4. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

80. MANAGEMENT ACCOUNTING RESEARCH

Quarterly

ISSN: 1044-5005

ELSEVIER SCIENCE BV, PO BOX 211, AMSTERDAM, NETHERLANDS, 1000 AE

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

Quarterly

ISSN: 1359-432X

PSYCHOLOGY PRESS, 27 CHURCH RD, HOVE, ENGLAND, EAST SUSSEX, BN3 2FA

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

27. EUROPEAN MANAGEMENT JOURNAL

Bimonthly

ISSN: 0263-2373

ELSEVIER SCI LTD, THE BOULEVARD, LANGFORD LANE, KIDLINGTON, OXFORD, ENGLAND, OXON, OX5 1GB

1. Social Sciences Citation Index

28. GENDER WORK AND ORGANIZATION

Bimonthly

ISSN: 0968-6673

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

29. GROUP & ORGANIZATION MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 1059-6011

SAGE PUBLICATIONS INC, 2455 TELLER RD, THOUSAND OAKS, USA, CA, 91320

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

30. GROUP DECISION AND NEGOTIATION

Bimonthly

ISSN: 0926-2644

SPRINGER, VAN GODEWIJCKSTRAAT 30, DORDRECHT, NETHERLANDS, 3311 GZ

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

31. HARVARD BUSINESS REVIEW

Monthly

ISSN: 0017-8012

HARVARD BUSINESS SCHOOL PUBLISHING CORPORATION, 300 NORTH BEACON STREET, WATERTOWN, USA, MA, 02472

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

32. HUMAN RELATIONS

Monthly

ISSN: 0018-7267

SAGE PUBLICATIONS LTD, 1 OLIVERS YARD, 55 CITY ROAD, LONDON, ENGLAND, EC1Y 1SP

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

33. HUMAN RESOURCE MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0090-4848

JOHN WILEY & SONS INC, 111 RIVER ST, HOBOKEN, USA, NJ, 07030

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

34. IEEE TRANSACTIONS ON ENGINEERING MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 0018-9391

IEEE-INST ELECTRICAL ELECTRONICS ENGINEERS INC, 445 HOES LANE, PISCATAWAY, USA, NJ, 08855

1. Science Citation Index
2. Science Citation Index Expanded
3. Social Sciences Citation Index
4. Current Contents - Social & Behavioral Sciences
5. Current Contents - Engineering, Computing & Technology

35. INDUSTRIAL AND CORPORATE CHANGE

Bimonthly

ISSN: 0960-6491

OXFORD UNIV PRESS, GREAT CLARENDON ST, OXFORD, ENGLAND, OX2 6DP

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

36. INDUSTRIAL MARKETING MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0019-8501

ELSEVIER SCIENCE INC, 360 PARK AVE SOUTH, NEW YORK, USA, NY, 10010-1710

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

37. INDUSTRY AND INNOVATION

Bimonthly

ISSN: 1366-2716

ROUTLEDGE JOURNALS, TAYLOR & FRANCIS LTD, 4 PARK SQUARE, MILTON PARK, ABINGDON, ENGLAND, OXFORDSHIRE, OX14 4RN

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

38. INFORMATION & MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0378-7206

ELSEVIER SCIENCE BV, PO BOX 211, AMSTERDAM, NETHERLANDS, 1000 AE

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

39. INFORMATION SYSTEMS RESEARCH

Quarterly

ISSN: 1047-7047

INFORMS, 7240 PARKWAY DR, STE 310, HANOVER, USA, MD, 21076-1344

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

40. INFORMATION TECHNOLOGY & MANAGEMENT

Quarterly

ISSN: 1385-951X

SPRINGER, 233 SPRING ST, NEW YORK, USA, NY, 10013

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

41. INNOVAR-REVISTA DE CIENCIAS ADMINISTRATIVAS Y SOCIALES

Semiannual

ISSN: 0121-5051

UNIV NACIONAL COLOMBIA, FAC CIENCIAS ECON, CIUDAD UNIV, EDIFICIO 310. OFICINA 116, CARRERA 30 NO 45-03, BOGOTA DC, COLOMBIA, 00000

1. Social Sciences Citation Index

42. INNOVATION-MANAGEMENT POLICY & PRACTICE

Quarterly

ISSN: 1447-9338

ECONTENT MANAGEMENT, PO BOX 1027, MALENY, AUSTRALIA, QUEENSLAND, 4552

1. Social Sciences Citation Index

43. INTERFACES

Bimonthly

ISSN: 0092-2102

INFORMS, 7240 PARKWAY DR, STE 310, HANOVER, USA, MD, 21076-1344

1. Science Citation Index Expanded
2. Social Sciences Citation Index
3. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

44. INTERNATIONAL JOURNAL OF FORECASTING

Quarterly

ISSN: 0169-2070

ELSEVIER SCIENCE BV, PO BOX 211, AMSTERDAM, NETHERLANDS, 1000 AE

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

45. INTERNATIONAL JOURNAL OF HUMAN RESOURCE MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0958-5192

ROUTLEDGE JOURNALS, TAYLOR & FRANCIS LTD, 4 PARK SQUARE, MILTON PARK, ABINGDON, ENGLAND, OXFORDSHIRE, OX14 4RN

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

46. INTERNATIONAL JOURNAL OF MANAGEMENT REVIEWS

Quarterly

ISSN: 1460-8545

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

47. INTERNATIONAL JOURNAL OF MANPOWER

Bimonthly

ISSN: 0143-7720

EMERALD GROUP PUBLISHING LIMITED, HOWARD HOUSE, WAGON LANE, BINGLEY, ENGLAND, W YORKSHIRE, BD16 1WA

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

48. INTERNATIONAL JOURNAL OF OPERATIONS & PRODUCTION MANAGEMENT

Monthly

ISSN: 0144-3577

EMERALD GROUP PUBLISHING LIMITED, HOWARD HOUSE, WAGON LANE, BINGLEY, ENGLAND, W YORKSHIRE, BD16 1WA

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

49. INTERNATIONAL JOURNAL OF PROJECT MANAGEMENT

Bimonthly

ISSN: 0263-7863

ELSEVIER SCI LTD, THE BOULEVARD, LANGFORD LANE, KIDLINGTON, OXFORD, ENGLAND, OXON, OX5 1GB

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences

50. INTERNATIONAL JOURNAL OF SELECTION AND ASSESSMENT

Irregular

ISSN: 0965-075X

WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC, COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN, USA, MA, 02148

1. Social Sciences Citation Index
2. Current Contents - Social & Behavioral Sciences